ساده‌ترین روش‌های جلوگیری از بارداری خانگی؛ کدام روش موثر است؟

اگر شما هم دنبال ساده ترین روش جلوگیری از بارداری خانگی هستید، اول از همه بگذارید صادق باشیم: هیچ روش خانگی‌ای به‌جز کاندوم و پرهیز کامل اثربخشی بالای نود درصد در استفاده واقعی و روزمره ندارد. این عدد ترسناک نیست؛ فقط به این معناست که باید بدانید هر روش دقیقاً چقدر قابل‌اتکاست تا بتوانید به درستی تصمیم بگیرید. در این مقاله، روش‌های رفتاری، محاسباتی و فیزیکی جلوگیری طبیعی از بارداری را با درصد موفقیت واقعی‌شان بررسی می‌کنیم و نگاهی دقیق به دمنوش‌های گیاهی رایج برای پیشگیری از بارداری می‌اندازیم.

روش‌های ساده و طبیعی جلوگیری از بارداری خانگی چگونه است؟

روش‌های جلوگیری طبیعی از بارداری را می‌شود در سه دسته جای داد: روش‌های رفتاری مثل خارج کردن آلت پیش از انزال، روش‌های محاسباتی مثل روش تقویمی یا بررسی مخاط و دمای بدن و روش فیزیکی بدون‌هورمون یعنی کاندوم.

قبل از رفتن سراغ بررسی کامل درصد موفقیت این روش‌ها، یک نکته کلی را در نظر بگیرید: در این مقاله برای هر روش دو عدد جداگانه می‌بینید: «استفاده کامل/صحیح» و «استفاده معمول (واقعی)».

عدد اول یعنی وقتی روش دقیقاً طبق دستورالعمل و در هر بار رابطه به‌درستی انجام شود؛ عدد دوم یعنی اثربخشی واقعی در زندگی روزمره، جایی که ممکن است روش گاهی درست انجام نشود، دیر انجام شود یا اصلاً فراموش شود. به همین دلیل درصد موفقیت «استفاده معمول» همیشه از «استفاده کامل/صحیح» پایین‌تر است.

• خارج کردن آلت تناسلی قبل از انزال

این روش که در پزشکی Withdrawal یا Coitus interruptus نام دارد روشی قدیمی و پذیرفته‌شده است. طبق داده‌های Planned Parenthood در استفاده کاملاً صحیح، اثربخشی این روش ۹۶٪ است؛ اما در استفاده معمول و واقعی، این عدد به ۷۸٪ تا ۸۰٪ می‌رسد، یعنی تقریباً ۲۰ تا ۲۲ بارداری در هر ۱۰۰ نفر طی یک سال استفاده معمول. این روش هیچ محافظتی در برابر بیماری‌های آمیزشی ندارد و موفقیتش کاملاً به کنترل و تجربه فرد وابسته است؛ به همین دلیل بهتر است آن را «رایگان و ساده» بدانید، نه «بی‌خطر و مطمئن».

• روش تقویمی و محاسبه دوران باروری

هدف این روش این است که دوره باروری را محاسبه و پیش‌بینی کند تا در آن روزها رابطه محافظت‌شده داشته باشید یا از رابطه دخولی خودداری کنید تا احتمال بارداری کاهش پیدا کند. این روش که به آن Calendar یا Rhythm Method هم می‌گویند، یکی از روش‌های آگاهی از باروری است.

این روش فقط برای افرادی مناسب‌تر است که طول بیشتر سیکل‌های قاعدگی آن‌ها بین ۲۶ تا ۳۲ روز است. در این روش، روزهای ۸ تا ۱۹ سیکل به‌عنوان روزهای بالقوه باروری در نظر گرفته می‌شوند. اگر هدف پیشگیری از بارداری است، در این روزها باید از رابطه واژینال بدون محافظت خودداری کنید یا در هر رابطه از کاندوم به‌درستی استفاده کنید. اگر سیکل‌ها مرتباً کوتاه‌تر از ۲۶ روز یا بلندتر از ۳۲ روز باشند، احتمال بارداری با این روش بیشتر می‌شود و بهتر است از روش پیشگیری دیگری استفاده شود. فراموش نکنید که این روش از بیماری‌های مقاربتی محافظت نمی‌کند. همچنین، روش‌های مبتنی بر آگاهی از باروری در استفاده معمول درصد شکست بالایی دارند.

اگر دوست دارید خودتان این حساب‌وکتاب را دستی انجام دهید، ابتدا برای آشنایی با سیکل قاعدگی مقاله درج شده را مطالعه کنید و سپس طبق موارد زیر دوره باروری را به روش سنتی حساب کنید:

• در این روش باید طول سیکل‌های قاعدگی را دست‌کم برای ۶ ماه ثبت کنید.

• برای محاسبه نخستین روز بالقوه باروری، عدد ۱۸ را از کوتاه‌ترین سیکل ثبت‌شده کم کنید.

• برای محاسبه آخرین روز بالقوه بارور، عدد ۱۱ را از بلندترین سیکل کم کنید.

• در روزهای به‌دست‌آمده باید از رابطه واژینال بدون محافظت پرهیز کنید یا از کاندوم استفاده کنید.

برای مثال، اگر کوتاه‌ترین سیکل ۲۸ و بلندترین سیکل ۳۱ روز باشد، پنجره احتیاطی روزهای ۱۰ تا ۲۰ سیکل است. با این حال، این روش بر پایه الگوی گذشته سیکل است و زمان واقعی تخمک‌گذاری را مشخص نمی‌کند. تغییرات سیکل، بیماری، استرس، شیردهی، PCOS و مصرف یا قطع هورمون‌ها می‌تواند دقت آن را کمتر کند. بنابراین، اگر به دنبال پیشگیری مطمئن از بارداری هستید، بهتر است از روش مؤثرتر یا استفاده هم‌زمان و درست از کاندوم استفاده کنید.

برای محاسبه دوره باروری می‌توانید از ابزار محاسبه زمان تخمک گذاری بعد از پریود انلاین هم استفاده کنید. اگر می‌خواهید بدانید چند روز بعد از پریود احتمال بارداری وجود دارد، همین محاسبه پاسخش را می‌دهد؛ با این حال در مقاله درج شده این موضوع را به طور کامل بررسی کرده‌ایم.

• بررسی مخاط دهانه رحم و دمای بدن

هدف این روش این است که با توجه به دو تا از مهم‌ترین علائم تخمک‌گذاری یعنی تغییرات مخاط دهانه رحم و دمای پایه بدن، دوره باروری(روزهایی با بیشترین احتمال بارداری) را مشخص کنید. این روش که ترکیبی از Basal Body Temperature و Cervical Mucus Method است در پزشکی Symptothermal Method نام دارد. به‌کارگیری هم‌زمان چند علامت می‌تواند از اتکای صرف به تقویم سیکل دقیق‌تر باشد.

از نظر دما، طبق اطلاعات Cleveland Clinic دمای پایه بدن پیش از تخمک‌گذاری معمولاً بین ۳۵.۵ تا ۳۶.۶ درجه سانتی‌گراد است و پس از تخمک‌گذاری حدود ۰.۲ تا ۰.۵ درجه افزایش می‌یابد.

نکته کلیدی این است که روش اندازه گیری دما بدن (BBT ) اغلب تخمک‌گذاری را پس از رخ‌دادن تأیید می‌کند، نه اینکه آن را با دقت کافی از قبل پیش‌بینی کند. بنابراین، برای جلوگیری از بارداری نباید منتظر بالا رفتن دما ماند؛ باید طبق قوانین روش انتخابی، روزهای بالقوه بارور را از پیش در نظر گرفت.

از نظر مخاط هم، در روزهای نزدیک به تخمک‌گذاری، مخاط دهانه رحم شفاف‌تر، لغزنده‌تر و کِشدارتر می‌شود (شبیه سفیده تخم‌مرغ) و بعد از تخمک‌گذاری دوباره غلیظ‌تر، کدر یا کم‌تر می‌شود؛ البته این تغییرات می‌توانند با رابطه جنسی، عفونت واژینال، داروها، شیردهی و تغییرات هورمونی دچار اختلال شوند.

ثبت هم‌زمان این دو نشانه دقت روش را بالاتر می‌برد. برای آشنایی با نشانه‌های دقیق‌تر تخمک‌گذاری، مطلب علائم تخمک گذاری موفق را هم بخوانید.

برای اتکای واقعی به این روش، حداقل سه ماه ثبت روزانه در ساعت ثابت، بلافاصله بعد از بیدار شدن، لازم است؛ اثربخشی این دسته از روش‌ها هم بین ۷۷٪ تا ۹۸٪ گزارش شده و دقت آن کاملاً به تسلط و پیوستگی شما در ثبت داده بستگی دارد. اگر می‌خواهید بدانید چند روز بعد از تخمک گذاری احتمال بارداری وجود دارد، پاسخش دقیقاً به همین محاسبه دما و مخاط برمی‌گردد.

• استفاده از کاندوم

شاید در نگاه اول کاندوم چندان گزینه جذاب و هیجان‌انگیزی به نظر نرسد، اما از نظر عدد و رقم حرف اول را می‌زند. کاندوم مردانه (externalcondom) در استفاده صحیح ۹۸٪ و در استفاده معمول ۸۷٪ اثربخش است؛ یعنی در استفاده معمول، حدود ۱۳ نفر از هر ۱۰۰ نفر ممکن است طی یک سال باردار شوند.

کاندوم زنانه (internal condom) آن هم در استفاده صحیح ۹۵٪ و در استفاده معمول ۷۹٪ اثربخش است. نکته‌ای که این روش را از بقیه این لیست متمایز می‌کند این است که کاندوم تنها روش خانگی است که هم پیشگیری از بارداری و هم محافظت در برابر بیماری‌های آمیزشی را همزمان فراهم می‌کند. با این حال، محافظت آن‌ها هم کامل نیست، زیرا عفونت‌هایی که از تماس پوست با پوست منتقل می‌شوند (مانند HPV، هرپس و برخی موارد سیفلیس) ممکن است از نواحی پوشانده‌نشده منتقل شوند.

• استفاده از اپلیکیشن تقویم قاعدگی ایمپو

اگر می‌خواهید روزهای پرخطر با بیشترین احتمال بارداری را دقیق و بدون محاسبه دستی بشناسید، نصب برنامه پریودی ایمپو را پیشنهاد می‌کنیم. ایمپو روزهای باروری و تخمک‌گذاری را بر اساس سابقه سیکل شما پیش‌بینی می‌کند و روزهای پرخطر با بیشترین احتمال بارداری را در قالب نوتیف به شما و پارتنرتان یادآوری می‌کند.

همچنین، می‌توانید علائم تخمک گذاری مثل دمای بدن و تغییرات ترشحات را در ایمپو به صورت روزانه ثبت کنید تا هوش مصنوعی مونس به طور کامل نشانه‌هایتان را تفسیر کند.

ایمپو علاوه بر پیش بینی سیکل قاعدگی، خدمات دیگری مثل کلینیک آنلاین، گزارش سلامت، تالار گفتگو با دیگر کاربران، توصیه‌های تخصصی خود مراقبتی و بهبود رابطه جنسی، تفسیر بی بی چک و… نیز ارائه می‌دهد؛ برای آشنایی کامل با تمامی امکانات ایمپو، بر روی برنامه پریودی کلیک کنید.

فراموش نکنید که این مسیر فقط بر عهده‌ی شما نیست؛ با ویژگی همدل ایمپو، پارتنرتان هم از روزهای پرخطر باخبر می‌شود و این هماهنگی به تصمیمی مشترک تبدیل می‌شود، نه فقط دغدغه‌ی شما.

اگه می‌خوای استرس بارداری ناخواسته رو تجربه نکنی،

ایمپو برات روز دقیق تخمک گذاری رو محاسبه می‌کنه

دانلود اپلیکیشن ایمپو

بهترین و ساده‌ترین روش جلوگیری از بارداری خانگی چیست؟

ساده‌ترین و کم‌هزینه‌ترین روش پیشگیری از بارداری خانگی، ترکیب دو روش خارج کردن آلت پیش از انزال و استفاده از تقویم‌های پریودی مثل ایمپو برای شناخت روزهای پرخطر است. این ترکیب هزینه‌ و محاسبات دستی دشوار ندارد، اما اثربخشی آن در استفاده واقعی حدود ۷۸ تا ۸۰٪ است، یعنی پایین‌تر از کاندوم.

بهترین روش از نظر اثربخشی و ایمنی همچنان کاندوم است؛ دلیلش اثربخشی ۸۷ تا ۹۸٪ و محافظت هم‌زمان در برابر بیماری‌های آمیزشی است.

توجه داشته باشید که تمام روش‌های بررسی شده، خانگی هستند. اگر به دنبال راه‌حل‌هایی مانند مصرف قرص یا استفاده از IUD هستید، برای مقایسه کامل‌تر و انتخاب دقیق‌تر بر اساس شرایط خودتان، مطلب بهترین روش جلوگیری از بارداری بدون عوارض را هم بخوانید.

جلوگیری از بارداری اورژانسی خانگی

هیچ «روش خانگی اثبات‌شده‌ای» برای جلوگیری اورژانسی از بارداری وجود ندارد. شست‌وشوی واژن با سرکه یا آب‌نمک یا ادرار کردن بعد از رابطه هیچ اثر علمی ندارند و نباید به‌عنوان راه‌حل واقعی در نظر گرفته شوند؛ همین‌طور دمنوش‌های غلیظ گیاهی، که در ادامه مقاله بیشتر توضیح می‌دهیم، جایگزین اورژانسی قابل‌اعتمادی نیستند.

تنها روش اورژانسی که شواهد علمی معتبر دارد، قرص اورژانسی و IUD مسی هستند که هرچه این روش‌ها زودتر پس از رابطه بدون محافظت استفاده شوند، اثر بیشتری دارند

قرص اورژانسی تا پنج روز پس از رابطه (با بیشترین اثربخشی در ۷۲ ساعت اول) قابل استفاده است. توصیه رایج پزشکی درمورد این قرص این است که نباید به‌عنوان روش دائمی پیشگیری از بارداری به آن تکیه کرد؛ زیرا نسبت به استفاده درست و مداوم از روش‌های پیشگیری معمول، اثربخشی کمتری دارد و ممکن است خونریزی نامنظم یا تغییر زمان پریود بیشتر شود.

گزینه دیگر، گذاشتن IUD مسی تا پنج روز پس از رابطه توسط پزشک است. برای اطلاعات بیشتر، مقاله آی یو دی چیست را مطالعه کنید.

اگر همین الان به این وضعیت دچار شده‌اید، مطلب جلوگیری از بارداری بعد از ریختن اسپرم را برای جزئیات کامل بخوانید؛ برای مشورت سریع و محرمانه هم بخش کلینیک ایمپو امکان ارتباط آنلاین با متخصص زنان و زایمان را در همین لحظه فراهم می‌کند.

برای جلوگیری از حاملگی چه بخوریم؟

واقعیت این است که هیچ ماده غذایی به‌تنهایی و با شواهد علمی قطعی ثابت نکرده که مانع بارداری می‌شود. باورهای رایج درباره دمنوش‌های ضدبارداری بیشتر ریشه در طب سنتی دارند تا پزشکی مدرن. دمنوش برای جلوگیری از بارداری چقدر صحت دارد؟ در ادامه بررسی می‌کنیم:

• دمنوش زعفران برای جلوگیری از بارداری

بین دمنوش‌هایی که برای این منظور معروف هستند، مصرف دمنوش زعفران برای جلوگیری از بارداری پرتکرارترین باور است. خیلی‌ها زعفران را ساده ترین روش جلوگیری از بارداری خانگی می‌دانند، اما این باور دقیق نیست. فراموش نکنید که مصرف دوزهای زیاد یا فرآورده‌های غلیظ گیاهی برای جلوگیری از بارداری بی‌اثر یا خطرناک است.

• دمنوش جعفری برای جلوگیری از بارداری

باوری رایج می‌گوید خوردن جعفری زیاد پریود را جلو می‌اندازد، اما شواهد این ادعا ضعیف و محدود است و اثر پیشگیرانه‌ی قطعی آن ثابت نشده.

• دمنوش زنجبیل برای جلوگیری از بارداری

زنجبیل در طب سنتی برای گرم کردن رحم و تنظیم قاعدگی به کار می‌رود، ولی هیچ مطالعه‌ای اثر پیشگیری از بارداری آن را نشان نداده است.

• دمنوش رازیانه برای جلوگیری از بارداری

خاصیت استروژنی ضعیف رازیانه باعث شده در طب سنتی برای تنظیم قاعدگی مطرح شود؛ با این حال داده‌های انسانی اثر ضدبارداری آن را تأیید نمی‌کنند.

• دمنوش دارچین برای جلوگیری از بارداری

طبق دیدگاه عموم، دارچین در دوز بالا محرک رحم شناخته می‌شود، اما شواهد علمی برای اثر ضدبارداری‌اش یا القای قاعدگی و انقباض رحم وجود ندارد؛ مصرف غلیظ یا بیش‌ازحد آن راه امنی نیست.

• دمنوش پونه برای جلوگیری از باردار

پونه‌سا/Pennyroyal نباید برای جلوگیری از بارداری یا القای قاعدگی مصرف شود؛ موارد مسمومیت شدید، آسیب کبدی، تشنج و مرگ در مصرف این گیاه گزارش شده‌اند.

بنابراین مصرف آن ممکن است باعث نارسایی کبد، تشنج و حتی مرگ شود؛ به همین دلیل مصرف پونه برای این منظور اصلاً توصیه نمی‌شود و باید کاملاً کنار گذاشته شود.

جلوگیری از بارداری به روش سنتی چگونه است؟

اینجا باید دو دسته را از هم جدا کرد. دسته اول «عزل» است، همان خارج کردن آلت قبل از انزال، که در فقه اسلامی و طب سنتی به‌رسمیت شناخته شده و روش پیشگیری نسبتاً کم‌اثرتر است و هیچ محافظتی در برابر STI ندارد.

دسته دوم گیاهان و روغن‌های سنتی مانند ریشه شیرین‌بیان، دمنوش دارچین و رزماری یا روغن نارگیل، سیاه‌دانه و زیتون هستند که فاقد شواهد علمی کافی‌اند و برخی از آن‌ها، مثل پونه، خطرناک هم هستند. در طب سنتی ایران، روش‌های گیاهی عمدتاً برای تحریک پریود به کار می‌رفته‌اند، نه پیشگیری واقعی از بارداری؛ این تفاوت بین قاعده‌آوری و ضدبارداری نکته مهمی است که باید در نظر داشت.

فراموش نکنید که دمنوش‌ها، ادویه‌ها و روغن‌های گیاهی روش پیشگیری اورژانسی نیستند. شواهد قابل اعتماد انسانی نشان نمی‌دهند که زعفران، جعفری، زنجبیل، رازیانه، دارچین، رزماری، سیاه‌دانه، روغن نارگیل یا روغن زیتون بتوانند پس از رابطه از بارداری جلوگیری کنند. مصرف غلیظ، مقدار زیاد یا فرآورده‌های نامطمئن گیاهی ممکن است با تهوع، خونریزی، تداخل دارویی، آسیب کبدی یا عوارض دیگر همراه باشد و می‌تواند دریافت به‌موقع روش‌های مؤثر را به تاخیر بیندازد. بنابراین، از آن‌ها برای پیشگیری اورژانسی یا تلاش برای ایجاد خونریزی قاعدگی استفاده نکنید.

بیشتر بخوانید:‌احتمال بارداری در چه روزهایی صفر است؟

جلوگیری از بارداری به روش طبیعی چه عوارضی دارد؟

مهم‌ترین عارضه همه روش‌های طبیعی، نرخ شکست بالاتر نسبت به روش‌های هورمونی یا دستگاهی است؛ یعنی افزایش احتمال بارداری ناخواسته. هیچ‌کدام از این روش‌ها در برابر بیماری‌های آمیزشی محافظت نمی‌کنند. دمنوش‌های گیاهی هم در دوز بالا ممکن است عوارض واقعی داشته باشند: مسمومیت زعفران در دوز بالا و مسمومیت شدید به ویژه آسیب کبدی خطرناک ناشی از پونه‌سا که حتی ممکن است کشنده باشد. روش‌های محاسباتی مثل تقویمی یا مخاط و دما هم برای افراد با سیکل نامنظم عملاً غیرقابل‌اعتماد می‌شوند.

جمع‌بندی

اگر یک جمله از این مقاله را به خاطر بسپارید، بهتر است همین باشد: ساده ترین روش جلوگیری از بارداری خانگی لزوماً مطمئن‌ترین روش نیست و جلوگیری طبیعی از بارداری با پیشگیری قطعی فرق دارد. خارج کردن آلت پیش از انزال و روش‌های محاسباتی رایگان و در دسترس‌اند، اما اثربخشی واقعی‌شان بین۷۸تا ۸۰٪ است؛ کاندوم اثربخشی و ایمنی بیشتری (از جمله در برابر بیماری‌های آمیزشی) دارد. دمنوش‌های گیاهی مثل زعفران و پونه هم راه‌حل ایمن یا اثبات‌شده نیستند. اگر می‌خواهید بدانید چه روزهایی شانس بارداری کم است یا روزهای پرخطرتان را دقیق‌تر و بدون محاسبه دستی بشناسید، اپلیکیشن ایمپو همراه خوبی است؛ و اگر پیشگیری قطعی برایتان اولویت دارد، مشورت با پزشک یا ماما بهترین قدم بعدی است.

"همدل"؛

بهت کمک می‌کنه همسرت رو بهتر بشناسی

دانلود "همدل" ایمپو

منابع

Planned Parenthood/Guttmacher Institute/Cleveland Clinic/WebMD