برای کاهش فشار خون در بارداری چه بخوریم؟ راهنمای کامل  

فشار خون به‌طور طبیعی در طول بارداری دچار تغییر می‌شود، اما بالا ماندن مداوم آن می‌تواند یک علامت هشداردهنده باشد. حدود ۸ تا ۱۶ درصد زنان باردار در طول دوران بارداری خود دچار فشار خون بالا می‌شوند. فشار خون بارداری زمانی تشخیص داده می‎شود که  پس از هفته بیستم بارداری، به طور مکرر فشار خون مادر به ۱۴۰ روی ۹۰ یا بالاتر برسد. 

حال که با اهمیت این مسئله آشنا شدیم. سوال اصلی این است که در صورت ابتلا به فشار خون بارداری چه باید کرد و برای کاهش فشار خون در بارداری چه بخوریم؟

افزایش مصرف مواد غذایی مانند میوه‌ها، سبزیجات غنی از پتاسیم و کاهش مصرف نمک و غذاهای فرآوری‌شده، خواب منظم، فعالیت بدنی و در صورت نیاز مصرف داروهای ایمن، از مهم‌ترین راهکارهای کنترل این اختلال هستند.

در این مقاله به طور جامع به راه‌های درمان خانگی فشار خون بالا در بارداری می‌پردازیم و متوجه می‌شویم که در شرایط اورژانسی چه اقداماتی باید انجام داد و چه زمانی مراجعه فوری به پزشک ضروری است.

برای کاهش فشار خون در بارداری چه بخوریم؟

باوجود آنکه ‌فشار خون بالا در بارداری علائم چشمگیری به همراه ندارد اما درمان و کنترل آن بسیار مهم است. عدم درمان فشار خون بالا در بارداری  می‌تواند منجر به اختلال جدی‌تری به ‌نام مسمومیت بارداری شود که مغز، کلیه‌ها و کبد مادر را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد و زندگی جنین را به ‌خطر می‌اندازد. 

تغذیه مناسب و درمان خانگی فشار خون بالا در بارداری اصلی‌ترین و موثر‌ترین قدم در مسیر درمان این اختلال است. برخی مواد غذایی حاوی الکترولیت‌ها و ترکیباتی مانند پتاسیم و منیزیم هستند که با سازوکارهای متنوعی فشار خون را کاهش می‌دهند و به حفظ سلامت مادر و رشد مناسب جنین کمک می‌کنند.

در ادامه با رژیم غذایی مناسب برای پایین آوردن سریع فشار خون بالا در بارداری آشنا خواهیم شد.

• میوه‌های تازه و غنی از پتاسیم مثل موز، پشن‌فروت، زردآلو، پرتقال، خربزه، گریپ‌فروت، کیوی، توت‌فرنگی و انار.

• آبمیوه‌های طبیعی و تازه از جمله آب پرتقال، آب نارگیل، آب آلو و بیشتر آب سبزیجات نیز گزینه‌های خوبی برای پایین آوردن فشار خون در بارداری هستند.

• سبزیجات تازه مثل اسفناج، کلم بروکلی، هویج، گوجه‌فرنگی، چغندر، کدوتنبل، سیب‌زمینی شیرین و آووکادو.

• میوه‌های خشک مثل کشمش، سیب خشک، آلو و انجیرخشک‌شده (فراموش نکنید که میوه‌های خشک حاوی قند بالایی هستند؛ پس در مصرف آن‌ها تعادل را رعایت کنید.)

• حبوبات غنی از پتاسیم، منیزیم و فیبر مثل لوبیا، عدس، نخود و نخودفرنگی.

• لبنیات کم‌چرب غنی از کلسیم

• منابع پروتئین کم‌چرب مثل مرغ، بوقلمون، تخم‌مرغ 

• منابع امگا 3 مانند ماهی سالمون و ساردین

• مکمل امگا 3

• روغن‌های گیاهی مانند روغن زیتون

• غلات کامل مثل جوی دوسر، برنج قهوه‌ها، کینوآ

باتوجه‌به اهمیت تغذیه درست در درمان اورژانسی فشار خون بالا در بارداری، اپلیکیشن ایمپو روتین‌ها و برنامه‌های غذایی تخصصی را برای زنان باردار فراهم کرده است. این روتین رژیم غذایی ایمپو در پاسخ به سوال «برای کاهش فشار خون در بارداری چه بخوریم؟» طراحی شده است. این روتین آسان یک برنامه هوشمند و شخصی‌سازی‌شده است که بر اساس BMI و سن بارداری شما طراحی می‌شود تا تمام نیازهای تغذیه‌ای شما دوران حساس بارداری را پوشش دهد. این روتین با ثبت منظم محدود فشار خون شما در اپلیکیشن، به‌طور خودکار تنظیم می‌شود و با‌ توجه به جدول فشار خون در بارداری توصیه‌های متناسب و هدفمندی را نمایش می‌دهد. ایمپو همانند یک همراه آگاه به شما کمک می‌کند تا سفر پرپیچ‌و‌خم بارداری خود را با آرامش بیشتری طی کنید.

برای درمان خانگی فشار خون بالا در بارداری از خوردن چه غذاهایی پرهیز کنیم؟

همانطور که پیروی از لیست غذا برای زن باردار به کاهش فشار خون بارداری و مدیریت آن کمک می‌کنند، مصرف مواد غذایی اشتباه نیز می‌تواند فشار خون مادر را افزایش دهند یا کنترل فشار را دشوارتر کند. 

غذاها و نوشیدنی‌هایی که برای درمان خانگی فشار خون بالا در بارداری باید از آن‌ها اجتناب کنیم عبارتند از:

• مواد غذایی غنی از سدیم مانند چیپس، کنسروها، غذاهای منجمد آماده و فست‌فودها 

• شیرینی‌ها و نوشیدنی‌های قندی مانند نوشابه‌ها، آبمیوه‌های قندی و شیرینی‌ها

• قهوه، چای سیاه، نوشیدنی‌های انرژی‌زا 

درمان خانگی فشار خون بالا در بارداری

درمان خانگی فشار خون بالا در بارداری تنها به تغذیه و رژیم غذایی محدود نمی‌شود؛ روش‌های متنوع و ساده دیگری نیز وجود دارد که کافیست آن‌ها را به عادات روزمره خود اضافه کنید تا علاوه بر کاهش فشار خون بارداری، جسمی و روانی خود و فرزندتان را نیز تضمین کنید

• دریافت آب کافی

اولین پاسخ به اینکه برای کاهش فشار خون در بارداری چه بخوریم؟، آب است. دریافت آب کافی در طول روز به کنترل فشار خون مادر و عملکرد مناسب قلب، کلیه‌ها و جفت کمک می‌کند. به همین سبب، نوشیدن حداقل 6 تا 8 لیوان آب در روز یکی از مهم‌ترین اقدام‌ها برای درمان اورژانسی فشار خون بالا در بارداری است.

• کنترل استرس با تمرین تنفس آهسته و عمیق

استرس و اضطراب با افزایش هورمون‌‌ کورتیزول منجر به تشدید فشار خون بالا در بارداری و افزایش خطر عوارض آن می‌شوند. درنتیجه، کنترل هرچه سریع‌تر آن می‌تواند از پیشرفت این اختلال جلوگیری کند و سلامت بارداری شما را تضمین کند.تنفس آهسته با کاهش ضربان قلب و تنظیم سیستم عصبی، بدن مادر را از حالت استرس خارج می‌کند  و در نتیجه می‌تواند به پایین‌آمدن فشار خون بارداری کمک کند.

برای پایین‌آوردن فشار خون بالا در بارداری به کمک تنفس، کافی است مراحل زیر را به ترتیب انجام دهید؛

1. راحت بنشینید یا به پهلو دراز بکشید.

2. از طریق بینی به مدت ۴ ثانیه نفس بکشید.

3. طی ۶ ثانیه نفس خود را به آرامی خارج کنید.

4. روی بالا و پایین رفتن شکم خود تمرکز کنید.

این تمرین را برای چند دقیقه تکرار کنید تا ضربان قلبتان کنترل شود.

• یوگای بارداری

یکی از راهکارهای پایین‌آوردن فشار خون بالا در بارداری یوگا بارداری است. چراکه، برخی از تمرینات ملایم یوگا به آرام‌شدن سیستم عصبی و بهبود گردش خون کمک می‌کنند و در نتیجه فشار خون بارداری را کاهش می‌دهند. 

چند مورد از حرکات مفید یوگا برای فشار خون بالا در بارداری عبارتنند از:

• حرکت گربه–گاو

•  حرکت کودک

• حرکت پروانه

• خم شدن به جلو در حالت نشسته 

• خواب کافی

خواب کم یا بی‌کیفیت سیستم عصبی سمپاتیک و هورمون‌های استرس را فعال می‌کند که به دنبال آن، ضربان قلب و فشار خون نیز بالا می‌روند. چنین شرایطی برای زنان باردار مبتلا به فشار خون بارداری خطرناک است و ممکن است روند درمان را دشوارتر کند. به همین سبب توصیه می‌شود که ساعت خواب ثابتی را تنظیم کنید و برای افزایش کیفیت خواب از موبایل یا سایر لوازم الکترونیکی با نور آبی استفاده نکنید. همچنین، خوابیدن به پهلوی چپ و استفاده از بالش بارداری به داشتن خواب راحت‌تر در دوران بارداری کمک می‌کند.

در نظر داشته باشید درمان‌های خانگی فشار خون بالا در بارداری نمی‌توانند جایگزین درمان‌های پزشکی شوند، بلکه به‌عنوان مکمل‌هایی موثر، زیر نظر پزشک متخصص قابل استفاده‌اند. پس در صورتی که با تغییراتی در فشار خون خود در دوران بارداری مواجه شده‌اید، حتماً با پزشک متخصص زنان و زایمان خود یا اپلیکیشن ایمپو مشورت کنید و فشار خون خود را به طور منظم اندازه‌گیری کنید.

 درمان گیاهی فشار خون بالا در دوران بارداری

طب ‌سنتی و درمان‌های گیاهی یکی از روش‌های مکمل برای درمان خانگی فشار خون بالا در بارداری است که باید زیر نظر پزشک و با مشورت متخصص مورد استفاده قرار گیرد. براساس طب سنتی برخی از گیاهان و خوراکی‌های دارویی به‌ طور مستقیم یا غیرمستقیم به پایین آوردن فشار خون در بارداری کمک می‌کنند و خطر آسیب به جنین  و مسمومیت بارداری را کاهش می‌دهند.  گیاهان دارویی موثر در درمان خانگی فشار خون بالا در بارداری عبارتند از:

• دمنوش‌ها یا عرقیجات آرام‌بخش مانند گلاب، دمنوش نعناع، دمنوش زنجبیل، دمنوش به‌لیمو

 درنظر داشته باشید که دمنوش‌ها و عرقیجات با عبور از جفت، به جنین شما می‌رسند و به‌طور مستقیم بر سلامت و رشد ان‌ها تاثیر می‌گذارند. به همین سبب توصیه می‌کنیم که از مصرف خودسرانه دمنوش‌ها و عرقیجات در دوران بارداری پرهیز کنید و پیش از استفاده از این درمان‌های گیاهی حتماً با پزشک خود مشورت کنید.

 همچنین در چنین شرایطی می‌توانید به سادگی با متخصصین زنان و زایمان کلینیک آنلاین ایمپو، که همواره در دسترس شما هستند، مراجعه کنید.

• سیر

سیر به دلیل داشتن ترکیبات ویژه‌ای مانند آلیسین می‌تواند به گشاد شدن عروق و بهبود جریان خون کمک کند و باعث کاهش فشار خون شود. بااین‌حال، فشار خون بالا در بارداری یک وضعیت حساس است که به مراقبت و درمان‌های تخصصی نیاز دارد. به همین سبب، نباید از مواد غذایی مانند سیر به‌عنوان درمان قطعی فشار خون بالا در بارداری استفاده کرد و میزان مصرف آن باید زیرنظر پزشک شما باشد.

درمان اورژانسی فشار خون بالا در بارداری

افزایش شدید فشار خون در بارداری می‌تواند سلامت مادر و جنین را به‌طور مستقیم تحت تاثیر قرار دهد و منجر به عوارض جدی مانند سکته مغزی، نارسایی قلبی، آسیب کلیوی و حتی تشنج شود. افزایش شدید فشار خون مادر برای جنین نیز خطراتی مانند کاهش جریان خون جفت، رشد ناکافی و زایمان زودرس به دنبال دارد. به همین دلیل، شناخت روش‌های اورژانسی کنترل فشار خون بالا و اقدام سریع هنگام مواجهه با این شرایط نه‌تنها پراهمیت بلکه ضروری است.

اقدامات لازم برای درمان اورژانسی فشار خون بالا در بارداری عبارتند از:

1. استفاده از داروهای تجویز شده توسط پزشک

در زنانی که با فشار خون بالا در بارداری روبه‌رو هستند، پزشک متخصص معمولاً داروهایی همچون لابتالول، نیفدیپین یا متیل‌دوپا را برای کاهش فشار خون مادر در شرایط اورژانسی تجویز می‌کند. پس اگر پزشکتان داروی ضد فشار خون ایمنی را برای شما تجویز کرده است، برای درمان اورژانسی فشار خون بالا در بارداری کافیست داروهای خود را طبق دستورات پزشک مصرف کنید.

جالب است بدانید که مصرف آسپرین با دوز پایین (معمولاً ۸۱ میلی‌گرم در روز) برای زنان بارداری که با خطر بالای پره‌اکلامپسی روبه‌رو هستند یک درمان ایمن ایمن در نظر گرفته می‌شود. معمولاً توصیه می‌شود که مصرف آسپیرین بین هفته‌های ۱۲ تا ۲۸ بارداری شروع شود و تا زمان زایمان و زیر نظر پزشک ادامه پیدا کند. نکته قابل‌توجه درباره آسپرین این است که این دارو معمولاً در جهت پیشگیری از پره‌اکلامپسی و برای زنانی که با علائم خطرناک فشار خون بارداری روبه‌رو هستند  استفاده می‌شود.

با توجه به لیست داروهای ممنوع در بارداری، در شرایط افزایش فشار خون بارداری از مصرف سرخود داروهای فشار خودداری کنید و پیش از مصرف هر داروی شیمیایی و گیاهی با پزشک خود مشورت کنید.

2. مراجعه به پزشک یا اورژانس

چنان‌چه با فشار خون بسیار بالا یا علائمی مانند سردرد شدید، تغییراتی در بینایی، درد در ناحیه بالای کبد و تنگی نفس را تجربه می‌کنید، مراجعه به اورژانس یا پزشک خود برای درمان فوری و موثر الزامی است.

3. استراحت در حالت نیمه‌نشسته یا درازکشیده

برای درمان اورژانسی فشار خون بالا در بارداری می‌توانید در حالت نیمه‌نشسته یا درازکشیده و در حالی که سرتان بالا قرار دارد، استراحت کنید. این وضعیت می‌تواند می‌تواند باعث کاهش فشار خون و کاهش فشار روی قلب و عروق بزرگ شکمی شود. این وضعیت همچنین جریان خون به جنین را آسان‌تر می‌کند و اجازه تشدید فشار خون را نمی‌دهد

4. پرهیز از فعالیت شدید

کارهای سنگین یا تحرک شدید فشار خون بالا را تشدید می‌کنند و خطر عوارض خطرناک را نیز بالا می‌برند. به همین دلیل، هنگام مواجه با افزایش فشار خون در دوران بارداری بهتر است دست از فعالیت بردارید و کمی به استراحت بپردازید.

5. تنفس عمیق و کنترل استرس

تنفس عمیق، تمرکز بر ریتم دم و بازدم و آرام‌سازی عضلات می‌تواند فشار خون را تا حدی کاهش دهد و از تشدید آن نیز جلوگیری کند. پس در صورتی که هنگام افزایش فشار خون خود در بارداری دچار اضطراب می‌شود سعی کنید عضلات منقبض بدن خود را شل کنید  و به آرامی نفس عمیق بکشید.

کلام آخر

اگرچه فشار خون بالا در بارداری، اختلالی نسبتاً رایج است اما نباید به سادگی از آن گذر کرد. این وضعیت عمولاً پس از هفته بیستم بارداری با اعداد ۱۴۰ روی ۹۰ و بالاتر تشخیص داده می‌شود که ممکن است در ابتدا بدون علامت باشد، اما می‌تواند جریان خون به جفت را کاهش دهد ورشد جنین را تحت تأثیر قرار دهد.

درمان فشار خون بالا در بارداری مجموعه‌ای از تغذیه هدفمند، اصلاح سبک زندگی و پیگیری مداوم پزشکی است. در میان روش‌های مختلف درمان خانگی فشار خون بالا در بارداری رژیم غذایی از اهمیت بسیاری برخوددار است.

 رژیم غذایی سرشار از میوه‌ها و سبزیجات تازه (به‌ویژه منابع پتاسیم مانند موز، پرتقال و اسفناج)، حبوبات، غلات کامل، لبنیات کم‌چرب، منابع پروتئین کم‌چرب و اسیدهای چرب امگا ۳ می‌تواند به تنظیم فشار خون کمک کند. در مقابل، کاهش مصرف سدیم، پرهیز از غذاهای فرآوری‌شده و فست‌فود، محدود کردن شیرینی‌ها و نوشیدنی‌های قندی، ا کنترل مصرف کافئین نقش مهمی در پیشگیری از تشدید این وضعیت دارد. علاوه بر آن، نوشیدن آب کافی، خواب باکیفیت، مدیریت استرس، فعالیت بدنی منظم نیز در پایین آوردن فشار خون در بارداری نقش بسیاری دارند. 

در نهایت، فشار خون بارداری وضعیت مهمی است که باید دائماً مورد پایش و بررسی قرار گیرد و آگاهی از علائم هشدار و رعایت توصیه‌های تخصصی درمانی آن، مهم‌ترین اقداماتی هستند که سلامت مادر و جنین را تضمین می‌کنند.

منابع

Cleveland Clinic/ Norton healthcare/ rosieletts nutrition.com/ legacy for women obgyn