قرص سیپروترون کامپاند چیست؟ کاربرد، نحوه مصرف و عوارض

پزشک نسخه را داده، شما هم آن را گرفته‌اید؛ اما وقتی به خانه رسیده‌اید و اسم دارو را سرچ کرده‌اید، صفحه پر شده از عوارض و هشدار و کامنت‌های نگران‌کننده. در این مطلب از ایمپو، قرص سیپروترون کامپاند (که نسخه بین‌المللی‌اش با نام Diane-۳۵ شناخته می‌شود) را از همان زاویه‌ای بررسی می‌کنیم که واقعاً برایتان مهم است؛ این دارو ترکیبی از دو هورمون زنانه است که بیشتر برای کنترل آکنه هورمونی، پرمویی، ریزش مو و بی‌نظمی قاعدگی ناشی از آندروژن بالا تجویز می‌شود. اثر ضدبارداری هم دارد، اما به‌دلیل خطر بالاتر ترومبوآمبولی وریدی (VTE)، برای «پیشگیری صرف از بارداری» به‌عنوان خط اول توصیه نمی‌شود. در ادامه، هرچه لازم است بدانید را با هم مرور می‌کنیم؛ از کاربردهای دقیق تا نکته‌ای که خیلی‌ها درباره باروری با آن اشتباه می‌گیرند.

قرص سیپروترون کامپاند چیست؟

قرص سیپروترون کامپاند از ترکیب ۲ میلی‌گرم سیپروترون استات و ۳۵ میکروگرم اتینیل‌استرادیول ساخته شده؛ اولی پروژستینی ضدآندروژن است، دومی استروژنی مصنوعی. سیپروترون استات گیرنده‌های آندروژن را در پوست و فولیکول مو می‌بندد و از تأثیر هورمون‌های مردانه جلوگیری می‌کند؛ اتینیل‌استرادیول هم با مهار تخمک‌گذاری، چرخه قاعدگی را منظم نگه می‌دارد. نسخه بین‌المللی همین ترکیب با نام Diane-۳۵ شناخته می‌شود.

نکته‌ای که کمتر گفته می‌شود این است: این دارو در اصل برای درمان آکنه شدید و پرمویی ساخته شده، نه به‌عنوان قرص ضدبارداری خط اول. اگر پزشکتان آن را برایتان تجویز کرده، احتمالاً هدفش کنترل همین علائم هورمونی بوده، نه صرفاً پیشگیری از بارداری. توجه کنید که این دارو باید به توصیه پزشک مصرف شود؛ شروع، تغییر دوز یا قطع آن باید همیشه با نظر متخصص باشد.

قرص سیپروترون کامپاند برای چیست؟

پزشکان این دارو را برای چند دسته مشکل هورمونی تجویز می‌کنند که همه‌شان ریشه در آندروژن بالا دارند؛ فقط علامت غالب در هر فرد فرق می‌کند. کاربرد اصلی و تأییدشده این دارو، درمان آکنه متوسط تا شدید وابسته به آندروژن و/یا پرمویی (هیرسوتیسم) در زنان در سن باروری و زمانی که درمان‌های موضعی یا آنتی‌بیوتیک خوراکی کافی نبوده‌، است.

سیپروترون کامپاند برای مواردی مثل کیست تخمدان، ریزش مو، تنبلی تخمدان یا تنظیم قاعدگی، یکی از گزینه‌های درمان علامتی و تنظیم سیکل در PCOS محسوب می‌شود.

• قرص سیپروترون کامپاند برای کیست تخمدان

قرص سیپروترون کامپاند داروی اصلی برای از بین بردن کیست‌های تخمدان نیست. اگر درگیر کیست تخمدان هستید شواهد قوی برای تسریع جذب کیست موجود وجود ندارد؛ بیشتر برای پیشگیری از کیست جدید با مهار تخمک‌گذاری استفاده می‌شود.

به عبارت دیگر پزشکان گاهی این قرص را تجویز می‌کنند تا با توقف موقت تخمک‌گذاری جلوی تشکیل کیست‌های جدید را بگیرند. این توقف به تخمدان استراحت می‌دهد تا کیست‌های عملکردی فعلی فرصت داشته باشند خودبه‌خود برطرف شوند. اگر می‌خواهید بدانید علائم کیست تخمدان دقیقاً چه چیزهایی هستند و چه زمانی باید نگران شوید، مقاله ایمپو در همین زمینه راهنمای خوبی است.

• قرص سیپروترون کامپاند برای جلوگیری از بارداری

این دارو از تخمک‌گذاری جلوگیری می‌کند و اثر ضدبارداری دارد، اما نباید صرفاً برای پیشگیری از بارداری استفاده شود. همچنین نباید هم‌زمان با یک روش ضدبارداری هورمونی دیگر مصرف شود. اگر تنها دغدغه‌تان پیشگیری از بارداری است و مشکل هورمونی خاصی ندارید، پزشکتان احتمالاً گزینه دیگری را پیشنهاد می‌دهد. چرا که خطر لخته خون آن از بسیاری دسته‌های قرص ضد بارداری معمولی بیشتر است.

این خطر همیشه یکسان نیست؛ بیشترین احتمال لخته خون، در سال اول شروع دارو یا وقتی بعد از یک وقفه طولانی دوباره مصرفش را از سر می‌گیرید دیده می‌شود. برای همین، پزشکان معمولاً پیش از تجویز، سابقه سلامتی‌تان (مثل سیگار کشیدن، سن بالای ۳۵ سال یا سابقه لخته خون در خانواده) را می‌پرسند.

اگر تنها دغدغه‌تان پیشگیری از بارداری است و مشکل هورمونی خاصی ندارید، پزشکتان احتمالاً قرص ال‌دی یا گزینه‌ای مشابه را پیشنهاد می‌دهد؛ سیپروترون کامپاند برای زمانی‌ست که هدفی درمانی هم در کنار پیشگیری مطرح است.

• سیپروترون کامپاند برای ریزش مو

یکی از موارد مصرف قرص سیپروترون کامپاند برای ریزش مو هورمونی است. هدف این تجویز کاهش ریزش موی ناشی از حساسیت فولیکول مو به آندروژن است. نتیجه‌اش فوری نیست؛ معمولاً چند ماه طول می‌کشد تا کاهش ریزش را حس کنید. در کنار دارو، روتین مراقبت از مو مناسب هم روند بهبود را برایتان ملموس‌تر می‌کند.

• قرص سیپروترون کامپاند و جوش صورت

هدف اینجا کنترل آکنه هورمونی متوسط تا شدیدی است که به درمان‌های موضعی جواب نداده. چون سیپروترون استات چربی پوست را هم کم می‌کند، خیلی‌ها بهبود واضحی در جوش‌های چانه و پیشانی می‌بینند. روتین پوستی ملایمی در کنار دارو، از تحریک اضافه پوست جلوگیری می‌کند.

• قرص سیپروترون کامپاند و تنظیم قاعدگی

مصرف قرص سیپروترون کامپاند در این شرایط برای ایجاد چرخه‌ای منظم و قابل‌پیش‌بینی است. دارو با سیکل ۲۱ روز مصرف و ۷ روز قطع، «قاعدگی دارویی» می‌سازد؛ یعنی نظمی که خودِ دارو ایجاد می‌کند، نه بازگشت چرخه طبیعی بدنتان. اگر می‌خواهید بیشتر درباره گزینه‌های قرص تنظیم قاعدگی بدانید، مقاله ایمپو در این باره راهنمای شماست.

این نکته را هم در ادامه مدنظر بگیرید: همین که چرخه‌تان با دارو منظم شده، به این معنا نیست که علت زمینه‌ای بی‌نظمی هم برطرف شده. برای همین، پزشک معمولاً بعد از چند دوره مصرف، دوباره وضعیتتان را بررسی می‌کند تا ببیند آیا همچنان به دارو نیاز دارید یا نه. اگر پیش از این هم درگیر پریود نامنظم بوده‌اید، این ارزیابی دوره‌ای اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

• قرص سیپروترون کامپاند برای تنبلی تخمدان

تنبلی تخمدان همان اصطلاح رایج برای سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) است. در این شرایط تخمدان‌ها روال طبیعی تخمک‌گذاری را طی نمی‌کنند و سطح هورمون‌های مردانه (آندروژن) در بدن بالا می‌رود. تأثیر قرص سیپروترون کامپاند برای تنبلی تخمدان کاملاً مستقیم و دوگانه است.

این دارو از یک طرف جلوی اثر هورمون‌های مردانه را می‌گیرد تا علائم ظاهری پلی‌کیستیک مثل جوش‌های هورمونی و پرمویی صورت و بدن کنترل شوند. از طرف دیگر چرخه قاعدگی نامنظم ناشی از این سندروم را به یک سیکل دقیق دارویی تبدیل می‌کند تا دیواره رحم بیش از حد ضخیم نشود.

در واقع این قرص ساختار ژنتیکی یا ریشه اصلی تنبلی تخمدان را درمان نمی‌کند بلکه عوارض آزاردهنده آن را به‌خوبی مهار می‌کند. برای شناخت دقیق‌تر این عارضه حتماً نگاهی به مقاله علائم تنبلی تخمدان بیندازید. اگر به دنبال بهترین قرص تنبلی تخمدان هستید مقاله درج شرا مطالعه کنید

نگران علائمتان هستید و نمی‌دانید سیپروترون کامپاند راه حل شماست یا خیر؟ به جای حدس و گمان، همین الان از طریق کلینیک ایمپو با متخصص زنان ویزیت آنلاین بگیرید تا با خیالی آسوده، بهترین تصمیم را برای سلامتی خود بگیرید.

در کلینیک ایمپو؛

با پزشک متخصص زنان به اندازه یک کلیک فاصله داری

دانلود کلینیک ایمپو

نحوه مصرف قرص سیپروترون کامپاند

روش مصرف پایه، برای همه موارد مصرف قرص سیپروترون کامپاند یکسان است: ۱ قرص در روز، به مدت ۲۱ روز، بعد ۷ روز وقفه بدون قرص؛ شروع معمولاً از روز اول تا پنجم قاعدگی است. آنچه بین کاربردها فرق می‌کند، دوز روزانه نیست. مدت‌زمان کلی درمان است و نوع پایشی که پزشک برایتان در نظر می‌گیرد.

بهتر است هر روز سر ساعتی مشخص، ترجیحاً همراه غذا یا بعد از شام، قرص را بخورید تا احتمال تهوع کمتر شود. بهبود علائمی مثل آکنه یا پرمویی هم فوری نیست؛ معمولاً چند ماه طول می‌کشد تا نتیجه را ببینید.

عوارض سیپروترون کامپاند چیست؟

مثل هر داروی هورمونی عوارض قرص سیپروترون کامپاند طیف متنوعی دارد؛ از خفیف و شایع تا جدی و نادر.

عوارض شایع عبارتند از:

• تهوع و سردرد

• حساسیت یا درد پستان

• تغییر خلق‌وخو

• لکه‌بینی بین دو قاعدگی

• افزایش یا کاهش وزن و احتباس مایعات

• خشکی یا تغییر رنگ پوست

• کاهش میل جنسی در برخی افراد

عوارض جدی‌تر که نیاز به مراجعه فوری دارند:

• درد یا تورم یک‌طرفه در پا، درد ناگهانی قفسه سینه، تنگی نفس ناگهانی، سرفه همراه با خون، ضعف یا بی‌حسی ناگهانی یک سمت بدن، اختلال ناگهانی گفتار یا بینایی، و سردرد شدید و غیرمعمول نیازمند ارزیابی فوری هستند. خطر لخته خون در سال اول شروع دارو و شروع دوباره پس از وقفه دست‌کم یک‌ماهه بیشتر است.

• افسردگی شدید یا تغییرات خلقی که زندگی روزمره‌تان را مختل کرده.

یکی از عوارض قرص سیپروترون کامپاند این است که اگر در دوران قاعدگی این قرص را مصرف می‌کنید، ممکن است الگوی خونریزی هم تغییر کند؛ لکه‌بینی بین دو دوره یا نامنظمی موقت، در ماه‌های اول شایع است. این دارو در بارداری و شیردهی منع مطلق مصرف دارد.

• عوارض قرص سیپروترون کامپاند در طولانی مدت

گاهی روند درمان ایجاب می‌کند که این دارو را برای چند سال پیاپی استفاده کنید. مصرف طولانی‌مدت روی سیستم هورمونی تاثیر می‌گذارد. استفاده مداوم احتمال ابتلا به سرطان سینه را مقدار کمی بالا می‌برد.

با قطع دارو خطر طی چند سال برطرف می‌شود. از سوی دیگر همین مصرف طولانی‌مدت شما را در برابر سرطان‌های رحم و تخمدان به خوبی محافظت می‌کند. به دلیل وجود خطراتی مانند لخته شدن خون یا مشکلات کبدی در طول دوره‌های مصرف چند ساله باید مرتبا توسط پزشک ویزیت شوید.

• عوارض قطع قرص سیپروترون کامپاند

در بسیاری از افراد، علائم اولیه یعنی آکنه و پرمویی، بعد از قطع دارو کم‌کم برمی‌گردند؛ چون دارو حساسیت زمینه‌ای بدن به آندروژن را برطرف نمی‌کند، فقط علائمش را در طول مصرف کنترل می‌کند. بازگشت قاعدگی طبیعی و غیردارویی هم ممکن است چند سیکل طول بکشد.

چه کسانی نباید سیپروترون کامپاند مصرف کنند؟

مصرف این دارو در مواردی مانند سابقه شخصی لخته خون یا سکته، میگرن همراه با اورا، فشار خون کنترل‌نشده، بیماری مهم کبدی، سرطان پستان فعلی یا سابقه آن و در دوران بارداری ممنوع است. سیگارکشیدن در سن بالاتر، چاقی، و برخی بیماری‌های دیگر نیز نیاز به ارزیابی دقیق‌تر پیش از تجویز دارند. تصمیم نهایی باید با پزشک و بر پایه سابقه فردی باشد.

پرسش و پاسخ درباره قرص سیپروترون کامپاند

در این بخش به سوالات پرتکرار شما پاسخ می‌دهیم. اگر سوال بی‌پاسخی دارید یا می‌خواهید تجربیاتتان را با دیگران به اشتراک بگذارید وارد تالار گفتگوی اپلیکیشن ایمپو شوید. پزشکان و ماماهای ایمپو در این تالار پاسخگوی شما هستند. همچنین می‌توانید با کاربران دیگر گفتگو کنید.

اشتراک تجربه ایمپو؛

فضایی برای گفتگو در مورد تجربه‌های مختلف

ورود به صفحه گفتگوی ایمپو

• آیا احتمال بارداری با مصرف قرص سیپروترون کامپاند وجود دارد؟

بله، اگر مصرف نامنظم باشد، شروع دیر شده باشد، دارو را بالا آورده باشید یا همزمان دارویی مصرف کنید که اثر آن را کم می‌کند. چون این دارو اصولاً برای پیشگیری تنها ساخته نشده، اگر هدف اصلی‌تان جلوگیری از بارداری است، بهتر است در کنارش از روشی مکمل هم استفاده کنید. در مقاله روش‌های جلوگیری از بارداری، به طور کامل انواع روش‌ها با درصد موفقیت و عوارضشان را معرفی کرده‌ایم.

• اگر مصرف قرص را فراموش کردم چه کنم؟

اگر فراموشی قرص بیشتر از ۴۸ ساعت از زمان مصرف دوز باشد (یعنی دو قرص فراموش شده) یا در هفته اول بسته رخ دهد، نیاز به روش کمکی (کاندوم) به مدت ۷ روز و در برخی سناریوها پیشگیری اورژانسی است.

اگر زمان فراموشی یا تأخیر کم باشد، معمولاً قرص را همان‌وقت باید مصرف شود و برنامه معمول ادامه یابد. برای دستور دقیق، حتماً به بروشور داروی خود مراجعه کنید یا با داروساز یا پزشک مشورت کنید.

• اگر با مصرف سیپروترون کامپاند استفراغ یا اسهال شدید داشتم چه کنم؟

اگر تا ۳ تا ۴ ساعت پس از مصرف استفراغ رخ دهد یا اسهال شدید ادامه یابد، جذب قرص مختل می‌شود و باید مانند فراموشی قرص عمل کرد.

• تفاوت قرص ال‌دی و سیپروترون کامپاند چیست؟

فرقشان در هدف اصلی است: قرص ال‌دی برای پیشگیری از بارداری ساخته شده و دوز هورمونی متفاوتی دارد؛ سیپروترون کامپاند هدف درمانی ضدآندروژنی دارد و برای پیشگیری تنها، انتخاب اول نیست.

بیشتر متخصصان زنان همین را می‌گویند: اگر فقط دنبال جلوگیری از بارداری هستید، دلیلی ندارد سراغ دارویی بروید که برای هدف دیگری طراحی شده. می‌شود این‌طور گفت که ضدبارداری‌بودن سیپروترون کامپاند بیشتر عارضه‌ای جانبی مفید است، نه هدف اصلی طراحی‌اش.

• آیا قرص سیپروترون کامپاند باعث نازایی می‌شود؟

دارو تا زمانی که مصرفش می‌کنید، تخمک‌گذاری را متوقف نگه می‌دارد؛ همین توقف موقت است که گاهی به‌اشتباه «نازایی» ترجمه می‌شود. اثر آن روی باروری، موقتی و برگشت‌پذیر است، نه دائمی. بعد از قطع دارو، تخمک‌گذاری معمولاً طی چند سیکل به روال عادی برمی‌گردد.

• سیپروترون کامپاند باعث چاقی می‌شود؟

رابطه‌ای قطعی و یک‌طرفه بین این دارو و افزایش وزن در منابع معتبر تایید نشده. بخشی از تغییرات وزنی که برخی افراد گزارش می‌کنند، به احتباس مایعات مربوط است تا افزایش واقعی چربی بدن؛ در برخی افراد دیگر حتی کاهش وزن هم دیده شده. واکنش بدن هرکس به این دارو، فردی است.

• قرص سیبل سیپروترون کامپاند برای چیست؟

«سیبل» نام یکی از تولیدکنندگان ایرانی همین دارو است، نه نوع متفاوتی از آن؛ کاربردش دقیقاً همان کاربردهای سیپروترون کامپاند است. اگر به‌خاطر کمبود دارو در داروخانه مجبور به تعویض برند شدید، فقط زمانی این جابه‌جایی معمولاً بی‌اشکال است که دوز و دو ماده مؤثره (سیپروترون استات و اتینیل‌استرادیول) دقیقاً برابر باشند و داروساز یا پزشک تأیید کند؛ بسته‌بندی، دستور بروشور و مواد جانبی بین برندها ممکن است فرق داشته باشند.

• قرص اتیسترون سیپروترون کامپاند برای چیست؟

اتیسترون یکی از نام‌های تجاری قرص سیپروترون کامپاند است. این دارو ترکیب و عملکردی کاملا مشابه با نمونه‌های دیگر دارد. پزشکان اتیسترون را برای تنظیم هورمون‌ها تجویز می‌کنند. درمان کیست تخمدان و کاهش جوش‌های هورمونی از کاربردهای اصلی این قرص هستند. کنترل پرمویی نیز با مصرف این دارو انجام می‌شود.

• عوارض قرص سیپروترون کامپاند برای دختر مجرد

عوارض این قرص برای دختران مجرد تفاوتی با زنان متاهل ندارد. عوارض رایجی مانند سردرد و تهوع در همه مصرف‌کنندگان محتمل است. حساسیت سینه‌ها نیز گاهی رخ می‌دهد. مصرف این قرص به هیچ وجه باعث ناباروری در آینده نمی‌شود.

• عوارض قرص سیپروترون کامپاند برای مردان

این قرص حاوی هورمون‌های زنانه و ترکیبات ضد هورمون مردانه است. مصرف خودسرانه آن برای مردان عوارض شدیدی به همراه دارد؛ مانند کاهش میل جنسی و اختلالات نعوظ. رشد بافت سینه و ریزش موی بدن نیز در برخی موارد گزارش شده است. پزشکان در موارد بسیار خاص مانند درمان سرطان پروستات ممکن است از ترکیبات مشابه استفاده کنند.

• قرص سیپروترون کامپاند و عمل بینی

یکی از عوارض داروهای هورمونی افزایش احتمال لخته شدن خون است. به همین دلیل مصرف این دارو پیش از جراحی‌هایی مانند عمل بینی باید متوقف شود. جراحان معمولا توصیه می‌کنند که بین سه تا چهار هفته قبل از عمل بینی مصرف این قرص را قطع کنید. حتما پزشک جراح خود را از مصرف این دارو مطلع کنید.

• تفاوت سیپروترون استات و سیپروترون کامپاند

سیپروترون استات به‌تنهایی (بدون استروژن) معمولاً برای تنظیم قاعدگی یا پیشگیری از بارداری استفاده نمی‌شود. ترکیب با اتینیل‌استرادیول است که اثر ضد بارداری و تنظیم سیکل را ایجاد می‌کند و سیپروترون استات به‌تنهایی این اثرات را ندارد.

• تفاوت سیپروترون کامپاند و دیان

هیچ تفاوتی از نظر ترکیب دارویی بین این دو وجود ندارد. دیان نام تجاری و اصلی قرص سیپروترون کامپاند است که توسط یک شرکت خاص تولید می‌شود. سایر شرکت‌های داروسازی همین ترکیب را با نام‌های ژنریک یا تجاری دیگری به بازار عرضه می‌کنند.

تداخلات دارویی قرص سیپروترون کامپاند چیست؟

اسپیرونولاکتون و سیپروترون کامپاند هر دو اثر ضدآندروژنی دارند و در برخی موارد، پزشکان ممکن است آن‌ها را با هم تجویز کنند؛ اما به‌دلیل خطر هیپرکالمی (به‌ویژه با اسپیرونولاکتون) و تداخلات، باید «پایش پتاسیم و عملکرد کلیه» به‌طور مشخص ذکر شود؛ همچنین باید از پیشگیری مطمئن از بارداری به‌دلیل خطر ضدآندروژن‌ها در بارداری اطمینان حاصل شود.

برخی داروها می‌توانند اثربخشی این قرص را کم کنند؛ از جمله بعضی داروهای ضدتشنج، ریفامپیسین یا ریفابوتین، برخی درمان‌های HIV یا هپاتیت C و فرآورده علف چای.

همچنین اتینیل‌استرادیول موجود در این دارو ممکن است اثربخشی لاموتریژین را کاهش دهد. اگر داروی دیگری مصرف می‌کنید، حتماً به پزشکتان اطلاع دهید.

سخن آخر

قرص سیپروترون کامپاند یکی از مهم‌ترین داروهای هورمونی برای کنترل مشکلاتی نظیر سندرم تخمدان پلی‌کیستیک و آکنه است. الگوی مصرف این دارو معمولا شامل ۲۱ روز مصرف مداوم به همراه ۷ روز توقف است. این روند هورمونی به تنظیم چرخه قاعدگی کمک می‌کند. حالت تهوع و سردرد در کنار حساسیت سینه‌ها از شایع‌ترین عوارض این قرص محسوب می‌شوند.

فراموش نکنید مصرف خودسرانه داروهای هورمونی عوارض جدی به دنبال دارد. پزشک متخصص با بررسی دقیق شرایط شما بهترین تصمیم را برای شروع یا قطع این دارو می‌گیرد. شما می‌توانید برای طرح سوالات اختصاصی خود وارد تالار گفتگوی ایمپو شوید یا از کلینیک آنلاین ایمپو ویزیت بگیرید.

منابع

ema.europa.eu/gov.uk/srh.bmj