قرص ویتاگنوس چیست و چه کاربردی دارد؟ بررسی نحوه مصرف و عوارض

اگر به‌تازگی برای درمان اختلالات هورمونی به پزشک زنان مراجعه کرده باشید، حتماً متوجه شده‌اید که روند تشخیص و درمان دیگر به پیچیدگی گذشته نیست و داروهای متنوعی برای مشکلاتی مثل قاعدگی نامنظم و تنبلی تخمدان وجود دارد.

بااین‌حال، بسیاری از خانم‌ها همچنان ترجیح می‌دهند درمان را ابتدا با داروهای گیاهی مثل قرص ویتاگنوس شروع کنند؛ یکی از پرمصرف‌ترین مکمل‌های گیاهی که از عصاره میوه گیاه پنج‌انگشت تهیه می‌شود و با اثرگذاری روی محور هیپوتالاموس-هیپوفیز، به تعادل هورمون‌های زنانه کمک می‌کند.

قرص ویتاگنوس چیست و کدام کاربردهای آن از نظر علمی اثبات شده‌اند؟ در ادامه، به این سوالات پاسخ می‌دهیم و شیوه مصرف ویتاگنوس را برای هر اختلال هورمونی بررسی می‌کنیم.

قرص ویتاگنوس چیست؟

قرص ویتاگنوس (Vitagnus یا Vitex) از عصاره میوه گیاه پنج‌انگشت تهیه می‌شود؛ گیاهی که قدمت مصرف دارویی آن به یونان باستان می‌رسد و بومی حوزه مدیترانه است. البته گیاه پنج‌انگشت به‌خودی‌خود حاوی هورمون‌های زنانه نیست؛ بلکه با تحریک گیرنده‌های دوپامین در غده هیپوفیز، ترشح پرولاکتین را کاهش می‌دهد و به این ترتیب، تعادل بین استروژن و پروژسترون را در بدن برقرار می‌کند.

کمک به درمان قاعدگی نامنظم و سندرم پیش از قاعدگی یا همان PMS از مهم‌ترین کاربردهای قرص ویتاگنوس هستند. اگر نمی‌دانید PMS چیست و چه علائمی دارد، مقاله درج‌شده را مطالعه کنید.

اگرچه این دارو بدون نیاز به نسخه در دسترس است، اما توصیه می‌کنیم برای تعیین مقدار و شیوه مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

تفاوت قطره با قرص ویتاگنوس چیست؟

ماده موثره در قرص و قطره ویتاگنوس یکسان است و هر دو از عصاره میوه پنج‌انگشت تهیه می‌شوند؛ بنابراین از نظر میزان اثربخشی تفاوت خاصی با یکدیگر ندارند.

قطره ویتاگنوس راحت‌تر جذب دستگاه گوارش می‌شود و ممکن است اثر آن را کمی سریع‌تر از قرص احساس کنید. البته باید هر روز بین ۴۰ تا ۵۰ قطره را با آب یا آب‌میوه مخلوط کنید و نیم ساعت قبل از صبحانه بنوشید که تا حدی وقت‌گیر است.

در مقابل، قرص ویتاگنوس دوز ثابت و مشخصی دارد و شیوه مصرف آن ساده‌تر است؛ به‌خصوص برای کسانی که نمی‌خواهند دغدغه اندازه‌گیری مقدار دارو را داشته باشند و مصرف آسان و منظم آن برایشان در اولویت است.

قرص ویتاگنوس برای چه خوب است؟

تنظیم تعادل هورمونی، کاهش ترشح پرولاکتین و کمک به درمان قاعدگی نامنظم از کاربردهای اصلی قرص ویتاگنوس هستند. این مکمل گیاهی به تسکین علائم PMS مثل نفخ و حساسیت پستان نیز کمک می‌کند و حتی برای بهبود آکنه‌های هورمونی مفید است.

در ادامه، کاربردهای قرص ویتاگنوس را مفصل‌تر بررسی می‌کنیم.

۱. قرص ویتاگنوس برای یائسگی

بسیاری از افراد، ویتاگنوس را به‌عنوان یک قرص گیاهی برای گرگرفتگی یائسگی می‌شناسند. شواهد علمی و تجربیات کاربران هم نشان می‌دهند که مصرف منظم این قرص می‌تواند به تسکین بعضی از علائم یائسگی کمک کند، مثل کاهش گرگرفتگی، بهبود خواب و ثبات خلق‌وخو.

اگر نمی‌دانید اولین علامت یائسگی چیست، توصیه می‌کنیم مقاله مربوط به آن را مطالعه کنید.

قرص ویتاگنوس برای یائسگی زودرس (پیش از ۴۰ سالگی) نیز گاهی توسط پزشکان توصیه می‌شود؛ البته به‌عنوان یک گزینه مکمل در کنار درمان اصلی. این قرص می‌تواند به تنظیم محور هورمونی کمک کند، اما جایگزین درمان دارویی یائسگی زودرس نیست و حتماً باید زیرنظر پزشک مصرف شود.

۲. قرص ویتاگنوس برای تنظیم قاعدگی و پریودشدن

بیشتر از هر کاربرد دیگری، قرص ویتاگنوس برای کمک به درمان پریود نامنظم و شروع پریود استفاده می‌شود. ویتاگنوس با کاهش ترشح پرولاکتین و طولانی‌کردن فاز لوتئال (زمان بین تخمک‌گذاری و شروع پریود)، به تنظیم چرخه قاعدگی کمک می‌کند و مکملی کم‌عارضه است؛ برای همین از گزینه‌های محبوب قرص تنظیم قاعدگی در کنار داروهای اصلی به حساب می‌آید.

اگر بعد از مصرف ویتاگنوس همچنان با مشکل عقب‌افتادن پریود مواجه بودید، بهتر است با پزشک درباره علت دقیق و شروع درمان مشورت کنید. دلایل عقب‌افتادگی پریود متنوع هستند و درمان گیاهی نمی‌تواند برای مشکلاتی مثل بیماری‌های هورمونی و اختلالات تخمدان کافی باشد.

۳. قرص ویتاگنوس برای تنبلی تخمدان و کیست تخمدان

گاهی اوقات تنبلی تخمدان به‌خاطر پرولاکتین بالا یا اختلال در تعادل استروژن و پروژسترون رخ می‌دهد. قرص ویتاگنوس با اثرگذاری بر محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-تخمدان می‌تواند به تحریک تخمک‌گذاری طبیعی کمک کند؛ به همین دلیل جزو گزینه‌های بهترین قرص تنبلی تخمدان در کنار سایر روش‌های درمانی است.

اگر قصد دارید برای بارداری اقدام کنید و می‌خواهید بدانید چه کسانی با تنبلی تخمدان باردار شده‌اند، پیشنهاد می‌کنیم مطالعه تجربه‌های کاربران را در این مقاله از دست ندهید.

قرص ویتاگنوس نتایج مثبتی هم برای کاهش آندروژن‌های اضافی و بهبود علائم کیست تخمدان نشان داده است، اما شواهد علمی آن محدود هستند. بهتر است در این باره با پزشک متخصص مشورت کنید تا مشخص شود آیا مصرف این مکمل گیاهی برایتان مناسب است یا نه.

۴. قرص ویتاگنوس برای پوست

آکنه‌های هورمونی، به‌خصوص آن‌هایی که در فک و چانه ظاهر می‌شوند و با چرخه قاعدگی هماهنگ هستند، اغلب ریشه در نوسانات هورمونی دارند. ازآنجایی‌که قرص ویتاگنوس به تعادل استروژن و پروژسترون کمک می‌کند، مصرف منظم آن در بعضی افراد باعث بهبود وضعیت پوست می‌شود؛ هرچند این اثر مستقیم و تضمین‌شده نیست و به علت زمینه‌ای آکنه (به‌جز اختلال هورمونی) نیز بستگی دارد.

۵. قرص ویتاگنوس و ریزش مو

گاهی اوقات ریزش مو در زنان به افزایش آندروژن مربوط می‌شود؛ به‌خصوص برای کسانی که دچار علائم تنبلی تخمدان هستند. این نوع ریزش مو با مصرف قرص ویتاگنوس و تنظیم هورمونی بهتر می‌شود. البته مطالعه خاصی درباره ارتباط مستقیم ریزش مو با مصرف ویتاگنوس انجام نشده است؛ بنابراین توصیه می‌کنیم تجویز قرص ویتاگنوس برای این هدف خاص را به پزشک بسپارید و سایر دلایل ریزش مو را هم بررسی کنید.

۶. قرص ویتاگنوس برای فیبروم رحم

فیبروم رحم جزو بیماری‌های حساس به هورمون است؛ بنابراین نباید بدون مشورت با پزشک به‌سراغ روش‌های خوددرمانی یا مکمل‌های گیاهی مثل قرص ویتاگنوس بروید. ممکن است این قرص از رشد فیبروم در جدار رحم جلوگیری کند یا برای کنترل علائمی مثل خون‌ریزی غیرطبیعی مؤثر باشد، اما داروی اصلی درمان فیبروم رحم نیست و نباید خودسرانه مصرف شود.

۷. قرص ویتاگنوس برای PMS

یکی از کاربردهای مهم قرص ویتاگنوس، کاهش علائم سندرم پیش از قاعدگی یا PMS است؛ از جمله نفخ، حساسیت پستان و نوسانات خلقی که از تجربه‌های مشترک اکثر خانم‌ها در روزهای قبل از پریود هستند. اگر نمی‌خواهید ویتاگنوس را در تمام روزهای چرخه قاعدگی مصرف کنید و فقط قصد دارید علائم PMS را تسکین دهید، می‌توانید مصرف روزانه قرص را یک هفته قبل از پریود شروع کنید و روز اول یا آخر خون‌ریزی به پایان برسانید.

۸. قرص ویتاگنوس برای بارداری

برخلاف تصور رایج، مصرف قرص ویتاگنوس برای افزایش شانس بارداری توصیه نمی‌شود؛ چون می‌تواند تعادل هورمونی لازم برای بارداری را به هم بزند. نکته مهم‌تر اینکه پزشکان توصیه می‌کنند به‌محض اطمینان از بارداری، مصرف قرص ویتاگنوس را فوراً به‌خاطر اثرات هورمونی آن متوقف کنید. همچنین استفاده از قرص ویتاگنوس در دوران شیردهی ممنوع است.

۹. قرص ویتاگنوس و لاغری

قرص ویتاگنوس جزو مکمل‌های مؤثر بر کاهش وزن و لاغری نیست؛ هرچند ممکن است با تنظیم تعادل هورمونی، اشتهای کاذب ناشی از استرس (پرخوری عصبی) را بهبود دهد و به تناسب اندام کمک کند. بعضی افراد می‌گویند که قرص ویتاگنوس باعث کاهش احتباس آب و نفخ دوران PMS و پریود شده است و احساس سبکی بیشتری را بعد از مصرف قرص تجربه کرده‌اند. بااین‌حال، ویتاگنوس در اصل برای تنظیم هورمونی استفاده می‌شود و مکمل لاغری و چربی‌سوزی نیست.

عوارض قرص ویتاگنوس چیست؟

براساس پژوهشی که نتایج آن در سایت PubMed منتشر شده است، عوارض قرص ویتاگنوس شدید و خطرناک نیستند و در اکثر مواقع رخ نمی‌دهند. فقط ممکن است بعضی افراد علائم زیر را بعد از شروع مصرف تجربه کنند:

• تهوع و ناراحتی گوارشی

• سردرد

• خشکی دهان

• بی‌نظمی موقت در چرخه قاعدگی

• لکه‌بینی یا خون‌ریزی بین دو قاعدگی

• افزایش حجم خون‌ریزی قاعدگی

• آکنه یا خارش پوستی

عوارض قرص ویتاگنوس اغلب خفیف و موقتی هستند و بعد از مدت کوتاهی رفع می‌شوند. اگر عوارض را طولانی‌مدت تجربه کردید و علائم بعد از چند روز بهتر نشدند، مشکل را با پزشک در میان بگذارید.

آیا قرص ویتاگنوس باعث چاقی می‌شود؟

تاکنون هیچ‌کدام از مطالعات علمی ارتباط بین مصرف قرص ویتاگنوس و افزایش وزن را تأیید نکرده‌اند. بااین‌حال، اگر بعد از شروع مصرف قرص ویتاگنوس احساس می‌کنید دچار افزایش اشتها، نفخ یا ورم شکم شده‌اید، باید با پزشک مشورت کنید؛ چون این موارد از عوارض معمول دارو نیستند و به دلایل دیگری مثل واکنش فردی یا تغییرات هورمونی مربوط می‌شوند.

آیا قرص ویتاگنوس باعث عقب‌افتادن پریود می‌شود؟

قرص ویتاگنوس روی هورمون‌های تنظیم‌کننده چرخه قاعدگی اثر مستقیم می‌گذارد؛ بنابراین ممکن است به‌خصوص در ابتدای مصرف، بعضی افراد دچار تغییراتی در زمان یا حجم پریود شوند. اگر این تغییر شدید یا طولانی‌مدت بود، بهتر است مصرف را متوقف و با پزشک مشورت کنید.

اگر می‌خواهید تجربه واقعی دیگران را از مصرف قرص ویتاگنوس بخوانید یا سؤال بپرسید، می‌توانید از بخش اشتراک تجربه اپلیکیشن ایمپو استفاده کنید؛ درباره اثر این قرص روی چرخه قاعدگی یا علائم PMS با سایر کاربران گفت‌وگو کنید و تجربه خودتان را در میان بگذارید.

اشتراک تجربه ایمپو؛

فضایی برای گفتگو در مورد تجربه‌های مختلف

ورود به صفحه گفتگوی ایمپو

طریقه مصرف قرص ویتاگنوس

بهترین زمان مصرف قرص ویتاگنوس معمولاً صبح (نیم ساعت قبل از صبحانه) و همراه با یک لیوان آب یا آب‌میوه است؛ چون غده هیپوفیز در این زمان به اثر کاهش‌دهنده پرولاکتین حساسیت بیشتری نشان می‌دهد. اگر می‌خواهید مصرف قرص ویتاگنوس را با تایید پزشک به روزی دو عدد برسانید، می‌توانید قرص دوم را شب (نیم ساعت قبل از شام) بخورید.

رعایت نظم و استمرار در طی دوره درمان بسیار مهم است؛ بنابراین توصیه می‌کنیم ساعت مشخصی را برای مصرف قرص ویتاگنوس در نظر بگیرید تا سریع‌تر به نتیجه برسید.

در جدول زیر، طریقه مصرف قرص ویتاگنوس را برای هر کدام از اهداف درمانی آورده‌ایم.

توجه داشته باشید که مصرف قرص Vitagnus را نباید در دوره قاعدگی متوقف کنید. اگر فقط برای کاهش علائم PMS به‌سراغ قرص ویتاگنوس رفته‌اید، می‌توانید مصرف آن را حدود یک هفته قبل از پریود شروع کنید و تا روز اول قاعدگی یا انتهای دوره ادامه دهید.

چه کسانی نباید قرص ویتاگنوس مصرف کنند؟

منابع معتبر در حوزه معرفی دارو از جمله RxList توصیه می‌کنند که این افراد نباید قرص ویتاگنوس را بدون مشورت با پزشک مصرف کنند:

• زنان باردار و شیرده

• افراد دچار بیماری‌های حساس به هورمون مثل اندومتریوز، فیبروم رحمی و انواع سرطان‌های پستان، رحم و تخمدان

• کسانی که داروهای هورمونی، قرص‌ ضدبارداری و داروهای روان‌پزشکی (به‌خصوص مرتبط با دوپامین) مصرف می‌کنند

به‌خاطر داشته باشید که مصرف قرص ویتاگنوس فقط برای رده سنی بزرگ‌سال مجاز است و کودکان زیر ۱۲ سال نباید به‌هیچ‌عنوان از این قرص استفاده کنند.

سخن پایانی

قرص ویتاگنوس یک مکمل گیاهی پرکاربرد برای تنظیم هورمون‌های زنانه است و بیشتر برای کمک به درمان پریود نامنظم و بهبود علائم PMS استفاده می‌شود. اگرچه تهیه قرص ویتاگنوس نیازی به نسخه ندارد، اما توصیه می‌کنیم برای تعیین مقدار و شیوه مصرف قرص با پزشک مشورت کنید و برای دیدن نتیجه، صبر و استمرار داشته باشید.

کلینیک آنلاین ایمپو امکان مشاوره با پزشکان متخصص زنان را بدون نیاز به مراجعه حضوری فراهم می‌کند. قبل از شروع یا تغییر دوز قرص ویتاگنوس، می‌توانید سریع و راحت با یک متخصص مشورت کنید؛ در هر زمانی که برایتان مناسب‌تر است.

در کلینیک ایمپو؛

با پزشک متخصص زنان به اندازه یک کلیک فاصله داری

دانلود کلینیک ایمپو

منابع

Women’s Mental Health / Healthline / Biologica