لیست کامل آزمایشات قبل بارداری

در این مقاله میخوانید:
شرایط مختلف پزشکی و عادات سبک زندگی ممکن است بر تواناییهای بارداری و لقاح تاثیر بگذارند. به همین دلیل، یکی از مهمترین اقدامات پیش از بارداری، انجام معاینات و «آزمایشات قبل بارداری» است. این آزمایشها بارداری سالم، زایمان موفق و سلامت جنین و مادر را تضمین میکنند. در معاینه قبل بارداری، پزشک غربالگریها و آزمایشات خاصی را بر اساس سن، اهداف بارداری و هرگونه شرایط سلامتی مادر توصیه کرده و مواردی را که ممکن است بر بارداری و سلامت کودک تأثیر بگذارند را بررسی میکند. اگر شما نیز در آینده نزدیک قصد بارداری دارید، پیشنهاد میکنیم در این راهنما از مجلۀ سلامت ایمپو که به «لیست کامل آزمایشات قبل از بارداری»، زمان انجام و تفسیر آنها میپردازیم همراه ما باشید.
اهمیت آزمایشات قبل بارداری چیست؟
برخی از شرایط پزشکی مانند اختلالات روانی، دیابت، فشارخون بالا و نداشتن وزن مناسب میتواند بر توانایی باروری افراد تأثیر بگذارد. همچنین، مشکلات هورمونی و ژنتیکی، سبک زندگی ناسالم و مصرف برخی داروها نیز میتواند در آینده، بارداری را تحتالشعاع قرار دهد و تأثیر منفی بر آن داشته باشد.
از همین رو، انجام آزمایشات قبل بارداری اهمیت زیادی دارد و میتواند تا حد زیادی ضامن موفقیت بارداری و سلامت مادر و جنین باشد. غربالگری قبل از بارداری، افراد را از نظر اختلالات ژنتیکی، بیماریهای عفونی (مانند هپاتیت و HIV) و سلامت کلی بدن مورد سنجش قرار میدهد. این غربالگری، با هدف بررسی احتمال انتقال بیماریها به جنین انجام میشود و برای آمادگی برای بارداری و داشتن نوزادی سالم مهم است.
لیست کامل آزمایشات قبل از بارداری چیست؟
آزمایشات پیش از بارداری، به چند دسته مختلف آزمایش خون، آزمایشات ژنتیکی، هورمونی، میکروبیولوژی و … دستهبندی میشود. در ادامه، لیست کامل آزمایشات قبل از بارداری آورده شده است.
-
آزمایش خون CBC
CBC یک آزمایش خون است که فاکتورهای خونی را مورد بررسی قرار میدهد و برای تشخیص شرایطی مانند کمخونی، عفونت و لوسمی انجام میشود. این آزمایش میتواند افزایش یا کاهش غیرعادی تعداد سلولها را نشان دهد و بخشهای مختلف خون از جمله گلبولهای قرمز، گلبولهای سفید، پلاکتها و هموگلوبین نرمال را اندازهگیری کند.
-
آزمایش BG و RH
فاکتور Rh، پروتئینی است که در گلبولهای قرمز یافت میشود. اگر مادر Rh منفی داشته باشد و در طول بارداری در معرض خون Rh مثبت قرار بگیرد؛ سیستم ایمنی او ممکن است آنتیبادیهایی برای حمله به خون Rh مثبت بسازد. در صورت منفی بودن Rh مادر و مثبتبودن Rh پدر، توصیه میشود مادر آمپول روگام تزریق کند.
-
آزمایش اوره و کراتینین (BUN و Creatinine)
آزمایش اوره و کراتینین، دو آزمایش ترکیبی مهم براى بررسى عملكرد كليههای مادر هستند. این دو آزمایش، سطح کراتینین و اوره را در نمونه خون یا ادرار مادر اندازهگیری میکنند و غربالگری ارزشمندی در ارزیابی بیماریهای کلیوی هستند.
-
آزمایش FBS (گلوکز خون)
آزمایش گلوکز خون، قند خون مادر را اندازهگیری میکند و به جهت تشخیص ابتلای مادر به دیابت نوع ۱ یا ۲ انجام میشود. ازآنجاییکه ابتلا به دیابت و داشتن قند خون بالا میتواند خطر مشکلات سلامتی و نقایص مادرزادی، مردهزایی و زایمان زودرس را افزایش دهد، انجام این تست پیش از بارداری مهم است.
-
آزمایش IgG (آنتیبادیهای سرخجه)
تست IgG یا آنتیبادیهای سرخجه، آزمایشی مهم برای تشخیص وجود آنتیبادیهایی در بدن مادر برای محافظت از او و جنین در برابر سرخجه است. این آنتیبادیها اغلب پس از دریافت واکسن یا ابتلا به سرخجه در بدن تشکیل میشوند و ایمنی فرد در مقابل این بیماری را نشان میدهند. ابتلا به سرخجه در دوران بارداری میتواند یک تهدید جدی باشد و منجر به نقایص جنینی، سقط و زایمان زودرس شود.
-
آزمایش TSH
یکی از آزمایشات ضروری قبل از بارداری، آزمایش TSH یا همان تیروئید برای بررسی تعادل هورمونهای تیروئید است. عدم تعادل این هورمونها و ابتلای مادر به کمکاری یا پرکاری تیروئید، میتواند بر تخمکگذاری و باروری و همچنین رشد و سلامت جنین تاثیر بگذارد و در موارد جدیتر نیز منجر به سقطجنین شود.
-
آزمایش پاپاسمیر
پاپاسمیر تست مهمی برای غربالگری سرطان دهانه رحم است که میتواند سلولهای غیرطبیعی دهانه رحم را قبل از سرطانی شدن تشخیص دهد. مادرانی که بالای ۲۱ سال سن دارند و در سالهای گذشته تست پاپاسمیر انجام ندادهاند، حتماً باید انجام این تست را در معاینات پیش از بارداری خود قرار دهند.
-
آزمایشات STI (عفونتهای جنسی)
عفونتهای مقاربتی، عفونتهایی هستند که از طریق فعالیت جنسی، بهویژه مقاربت واژینال، رابطه مقعدی و رابطه جنسی دهانی منتقل میشوند. تست STI، برای تشخیص HPV، کلامیدیا، هپاتیت B و C، سوزاک و تبخال است و انجام آن پیش از بارداری توصیه میشود.
9. تست HIV
انجام تست ایدز یا HIV پیش از بارداری ضروری نیست؛ اما ممکن است پزشک آن را توصیه کند. این تست برای تشخیص بیماری ایدز انجام میشود.
آزمایش خون قبل بارداری
آزمایش CBC برای بررسی فاکتورهای خونی و مواردی مانند کمخونی، عفونت و لوسمی، آزمایش BG RH برای بررسی Rh مادر، آزمایش اوره و کراتینین براى بررسى عملكرد كليهها، آزمایش TSH برای بررسی تیروئید و تست قند خون از جمله مواردی هستند که در آزمایش خون قبل بارداری بررسی میشوند.
آزمایش ادرار قبل بارداری
آزمایش UC یا همان کشت ادرار (Urine Culture)، آزمایش ادرار قبل از بارداری است که برای بررسی عفونتهای مجاری ادراری انجام میشود. اگر نتیجه کشت حاصل از باکتری بیش از 100000 CFU باشد، نشاندهنده وجود عفونت در ادرار است.
تفسیر آزمایش قبل بارداری
تفسیر آزمایشهایی که قبل از اقدام به بارداری انجام میشوند، به شرح زیر است:
-
تفسیر آزمایش CBC
در این آزمایش، پایینبودن تعداد گلبولهای سفید میتواند نشانهای از افزایش خطر ابتلا به عفونتها باشد. مقدار نرمال این سلولها بین ۴۵۰۰ تا ۱۰ هزار سلول در هر میکرولیتر خون است. اگر تعداد گلبولهای قرمز نیز کمتر از حد طبیعی، یعنی بین ۴.۱ تا ۵.۱ میلیون سلول در میلیلیتر باشد، نشاندهنده کمخونی است. همچنین، تعداد پلاکتها نیز اهمیت دارد و باید بین ۱۵۰ تا ۴۵۰ هزار پلاکت در هر میلیلیتر خون باشد تا عملکرد طبیعی بدن تضمین شود.
-
تفسیر آزمایش BG و RH
اگر مادر Rh منفی و پدر Rh مثبت باشند، ممکن است نوزاد Rh مثبت شود و سیستم ایمنی مادر به گلبولهای قرمز نوزاد حمله کند. در چنین شرایطی، معمولاً پزشک تزریق ایمونوگلوبولین Rh یا آمپول روگام را توصیه میکند.
-
تفسیر آزمایش اوره و کراتینین
افزایش سطح کراتینین و اوره خون میتواند نشانهای از وجود اختلال در عملکرد کلیهها باشد. مقادیر طبیعی کراتینین برای زنان بین ۰.۶ تا ۱.۲ میلیگرم در دسیلیتر است. مقدار نرمال اوره خون نیز بین ۱۰ تا ۲۰ میلیگرم در دسیلیتر خون است و اغلب به دلایل مختلفی از جمله مصرف برخی داروها یا رژیم غذایی نامناسب افزایش مییابد.
-
تفسیر نتایج آزمایش FBS
در حالت طبیعی، قند خون باید بین ۶۵ تا ۷۰ میلیگرم در دسیلیتر باشد و حداکثر میزان آن نباید از ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیگرم در دسیلیتر بیشتر شود. اگر نتیجه FBS خون کمتر از ۶۰ یا بالاتر از 100 باشد، بهتر است آزمایش دوباره انجام شود و در صورت تکرار نتیجه، بیمار باید تحت درمان قرار گیرد.
-
۷۰ تا ۱۰۰ = طبیعی
-
۱۰۰ تا 126= احتمال ابتلا به دیابت
-
بیش از 126= وجود دیابت
-
تفسیر آزمایش TSH
آزمایش TSH، برای ارزیابی عملکرد تیروئید مادر انجام میشود. افزایش TSH ممکن است نشاندهنده کمکاری تیروئید باشد و کاهش آن نیز به پرکاری تیروئید منجر شود. رنج نرمال هورمون tsh از ۰.۵ تا ۵ میکرو واحد در میلیلیتر و در زنان باردار این مقدار بین ۰.۴ تا ۴ است.
-
تفسیر آزمایش HIV
اگر نتیجه این آزمایش منفی باشد، نشاندهنده عدم ابتلا فرد به بیماری ایدز یا ویروس HIV است.
بیشتر بخوانید: بهترین پوزیشن برای باردرای
در معاینات قبل از بارداری چه مواردی بررسی میشوند؟
در معاینه قبل از بارداری، پزشک سلامت کلی شما را بررسی میکند تا مطمئن شود بدن شما برای بارداری آماده است. در این چکاپ، موارد زیر مورد بررسی قرار میگیرند:
-
شرایط پزشکی مؤثر بر بارداری
هرگونه بیماری مانند دیابت، افسردگی، فشارخون بالا و نداشتن وزن مناسب میتواند در آینده بر بارداری تاثیر منفی بگذارد. پزشک علاوه بر بررسی ابتلای والدین به یک بیماری خاص، سوابق پزشکی خانواده را نیز مدنظر قرار میدهد تا ببیند آیا اختلال یا بیماری خاصی در خانواده مادر و پدر وجود دارد یا خیر.
-
داروهای مصرفی
برخی داروها ممکن است در پروسه بارداری مشکلساز باشند؛ ازاینرو،پزشک پیش از بارداری باید در مورد تمام داروهایی که قبلاً یا در حال حاضر مصرف میکنید اطلاعات داشته باشد.
-
واکسیناسیونها
واکسنها حاوی موادی هستند که شما را در برابر برخی بیماریها مصون میکنند. عفونتهایی مانند آبلهمرغان و سرخجه میتواند به مادر و جنین در دوران بارداری آسیب برساند. ازاینرو، قبل از بارداری تکمیل بودن واکسیناسیون چک میشود.
-
عادات ناسالم زندگی
سیگارکشیدن، نوشیدن الکل و مصرف مواد مخدر نیز پیش از بارداری بررسی شده و در صورت مصرف، راهکارهایی برای کاهش یا ترک مصرف توصیه میشود.
-
معاینه فیزیکی
در چکاپ قبل از بارداری، معاینه فیزیکی شامل اندازهگیری وزن و بررسی فشارخون نیز انجام میشود. همچنین، معاینه اندامهای لگنی مانند واژن، دهانه رحم، رحم و تخمدانها نیز مهم است.
-
چرخه قاعدگی
پیش از اقدام به بارداری، باید جهت نظارت بر تخمکگذاری و تعیین مناسبترین زمان بارداری، نمودار چرخههای قاعدگی نیز بررسی شود. برای پیش بینی دقیق روز تخمک گذاری میتوانید از کیت تخمک گذاری استفاده کنید.
اپلیکیشن ایمپو برای شما روز تخمک گذاری و دوره باروری را پیش بینی میکند. همچنین، ابزار کیت تخمک گذاری ایمپو، به شما در تفسیر کیت و یادآوری بهترین زمان استفاده از آن کمک میکند. تنها کافیست ایمپو را نصب کنید و در بخش ابزار کیت تخمک گذاری، نتیجه تست خود را ثبت کنید؛ سپس ایمپو نتیجه را برای شما تفسیر میکند و با توجه به آن اقدامات بعدی را توصیه میکند. همچنین در بخش تقویم قاعدگی میتوانید تستهای انجام شده را همراه با نتیجه آنها مشاهده کنید که این امر در پیش بینی روز دقیق تخمک گذاری اهمیت ویژه ای دارد.
-
ویتامینهای مهم
قبل از حاملگی، باید میزان ویتامینها و مواد معدنی لازم بدن در این دوران بررسی شود. اسیدفولیک برای سلامت جنین و ویتامین D و کلسیم برای حفظ استحکام استخوانهای مادر، از جمله ویتامینهای مهم و ضروری بدن برای باردار شدن هستند.
-
سلامت دندانها
ازآنجاییکه تغییرات هورمونی بارداری میتواند منجر به پوسیدگی و عفونت دندانها شود، بهتر است پیش از اقدام به حاملگی، چکاپ دندانها نیز جدی گرفته شود.
-
رژیم غذایی برای باردار شدن
در ماههای پیش از بارداری، مادر باید رژیم غذایی مغذی و کاملی داشته باشد. رژیم غذایی سالم نقش مهمی در سلامت تخمدانها و بارداری موفق ایفا میکند. برای اطلاعات بیشتر مقاله رژیم غذایی برای باردار شدن را مطالعه کنید. در مقاله تقویت تخمدان نیز راهکارهایی برای تحریک تخمک گذاری و تقویت تخمک بیان کردهایم. لازم به ذکر است که اپلیکیشن ایمپو، به شما رژیم غذایی مخصوص به خودتان را برای باردار شدن و تقویت تخمدان پیشنهاد میکند. این رژیمها توسط بهترین متخصصان تغذیه ارائه میشوند.
آزمایش ژنتیک قبل از بارداری
مشکلات ژنتیکی از طریق ژنها، از والدین به فرزندان منتقل میشوند؛ بنابراین، اگر والدین ناقل یک بیماری باشند، خطر ابتلای نوزاد به آن بیماری افزایش مییابد. درصورتیکه شرایط پزشکی خاصی در خانواده وجود داشته باشد، مراجعه به یک مشاور ژنتیک و انجام آزمایش ژنتیک پیش از حاملگی ضروری است. پیش از اقدام به بارداری، باید برای تشخیص خطر تولد نوزادی با ناهنجاریهای ژنتیکی، سابقه خانوادگی و ژنتیکی پدر و مادر بررسی شود. انجام آزمایشات ژنتیکی قبل از بارداری، میتواند به والدین کمک کند تا با آگاهی راجعبه مشکلات ژنتیکی، در مورد باردارشدن تصمیم بگیرند. برخی از مهمترین آزمایشهای ژنتیک قبل بارداری عبارتند از:
-
آزمایش غربالگری همزمان زوجین (ECS)
-
آزمایش هول اگزوم (WES)
-
آزمایش غربالگری سندرم ایکس شکننده
-
آزمایش کاریوتایپ خون
-
آزمایش ژنتیک تالاسمی
-
آزمایش غربالگری آتروفی عضلانی نخاعی (SMA)
هزینه انجام تستهای ژنتیکی، از ۱.۵ میلیون تا ۴ میلیون متغیر است که میتواند برای بسیاری از خانوادهها مبلغ زیادی باشد. این در حالی است که متاسفانه، بیمههای درمانی پایه هزینههای تستهای ژنتیکی را تحت پوشش قرار نمیدهند. تنها برخی بیمههای تکمیلی، بخشی از هزینهها را تقبل میکنند.
آزمایشات قبل از بارداری در سن بالا
در زوجهای با سن بالا، بهویژه مادران بالای ۳۵ سال، احتمال تولد نوزادانی با اختلالات ژنتیکی بیشتر است. ناباروری، ناهنجاریهای جنینی، سقطجنین و مشکلات مربوط به زایمان از جمله خطراتی هستند که حاملگی در سن بالا را تهدید میکنند. به همین جهت، انجام آزمایشات و معاینات ذکر شده، در بارداری در سن بالا از اهمیت بیشتری برخوردار است.
آزمایشات قبل از بارداری برای آقایان
آزمایشات پیش از بارداری فقط برای زنان نیست؛ بلکه مردان نیز باید بهعنوان پدران آینده که نقش مهمی در باروری ایفا میکنند، تحت آزمایش قرار بگیرند. آزمایشات چکاپ قبل از بارداری برای آقایان شامل موارد زیر است:
-
آزمایش اسپرم
مهمترین آزمایش پیش از بارداری برای آقایان، آنالیز مایع منی یا آزمایش اسپرم است. در طی این آزمایش، نمونهای از مایع منی جمعآوری شده و عواملی مانند تعداد اسپرم، تحرک، شکل و ساختار و سلامت کلی اسپرم برای بررسی مشکلات مربوط به ناباروری بررسی میشود.
-
آزمایش خون
مردان نیز باید پیش از اقدام به حاملگی، جهت بررسی سلامت کلی بدن و مواردی چون کمخونی، قند خون، سطوح ویتامینها و مواد معدنی، ابتلا به بیماریهایی مانند هپاتیت، HIV و موارد دیگر آزمایشهایی انجام دهند.
-
معاینه فیزیکی
همچنین برای اطمینان از سلامت عمومی آقایان، شرایط فیزیکی آنها نیز باید بررسی شود.
آزمایشات قبل از بارداری دوم
حتی اگر قبلاً بچهدار شدهاید، پیش از بارداری دوم نیز باید معاینه قبل از حاملگی انجام دهید. چرا که ممکن است سلامت و شرایط پزشکی شما از آخرین بارداری تغییر کرده باشد. همچنین، اگر در بارداریهای قبلی خود نوزاد نارس، نوزادی با نقص مادرزادی، سقطجنین یا مردهزایی داشتهاید، معاینه قبل از بارداری بسیار مهم است.
اگر در بارداری قبلی مشکلی وجود داشته است، انجام معاینات مجدد به پزشک کمک میکند در بارداری بعدی، تا حد امکان از همان مشکل جلوگیری کند. اگر در بارداریهای پیشین هر یک از شرایط زیر را تجربه کردهاید، بدون تردید انجام معاینات و آزمایشات قبل بارداری دوم الزامی است:
-
زایمان زودرس: زایمان قبل از هفته ۳۷ بارداری اتفاق افتاده باشد.
-
نوزادی با نقایص مادرزادی: نقایص مادرزادی شکل یا عملکرد یک یا چند قسمت از بدن جنین را تغییر میدهند و میتوانند در سلامت کلی، رشد و عملکرد بدن مشکلاتی ایجاد کنند.
-
سقطجنین: زمانی که نوزاد قبل از هفته ۲۰ بارداری در رحم بمیرد یا خود به خود دفع شود، سقط اتفاق افتاده است.
-
مردهزایی: به مرگ نوزاد بعد از هفته بیستم، در حین یا قبل از زایمان گفته میشود.
آزمایشات قبل از بارداری در ازدواج فامیلی
ازدواجهای فامیلی، میتواند به افزایش خطر ناهنجاریهای ژنتیکی و بیماریهای مادرزادی قلبی و کلیوی منجر شود. ازاینرو، والدینی که ازدواج فامیلی کردهاند، باید بیشتر از افراد دیگر آزمایش های قبل از بارداری را جدی بگیرند. آزمایش ژنتیکی، اصلیترین آزمایشی است که زوجین با ازدواج فامیلی باید آن را انجام دهند. این آزمایشها عبارتند از:
-
آزمایش هول اگزوم (WES)
در این تست، برای شناسایی جهشهای بیماریزا، توالی ژنهای کدکننده پروتئین بررسی میشود. شناسایی جهش در هر دو زوج، نشاندهنده وجود اختلال ژنتیکی است.
-
غربالگری همزمان ناقلی زوجین (ECS)
در این آزمایش، ریسک ابتلای فرزند زوجین با ازدواج فامیلی، به اختلالات ارثی مانند تالاسمی، SMA و فیبروز کیستیک بررسی میشود.
بهترین زمان برای چکاپ قبل بارداری
معاینات و آزمایشات قبل بارداری را میتوان در هر زمان، حتی یک سال قبل از اقدام به بارداری نیز انجام داد؛ اما بهطورکلی، بهترین زمان انجام این آزمایشات، ۳ الی ۶ ماه پیش از اقدام به حاملگی است. در این بازه زمانی میتوان از وجود هرگونه مشکل مطلع شد و اقدامات لازم را انجام داد.
هزینه آزمایشات قبل از بارداری
هزینه آزمایش های قبل بارداری، به فاکتورهایی چون نوع آزمایشات، تعداد و محل انجام آنها بستگی دارد. به همین دلیل، مبلغ مشخص و دقیقی نمیتوان برای این آزمایشها عنوان کرد. برای اطلاع از هزینههای دقیق، میتوانید به آزمایشگاههای مختلف سراسر کشور مراجعه کنید.
سخن پایانی
بارداری دوران بسیار حساسی است که عوامل و اقدامات مختلفی در موفقیت آن نقش دارند. یکی از مهمترین اقدامات بارداری، انجام تستها و آزمایشات قبل بارداری است. همه افرادی که قصد بارداری دارند، باید برای بررسی سلامت خود و اطمینان از عدم وجود مشکلات هورمونی و ژنتیکی، پیش از بارداری این معاینات و آزمایشات را انجام دهند. اگر شما نیز به فکر باردار شدن هستید و قصد دارید در آیندهای نزدیک به بارداری اقدام کنید، توصیه میکنیم حتماً برای انجام این آزمایشها به پزشک متخصص مراجعه کنید.
همچنین، اگر به دنبال رژیم غذایی اختصاصی هستید، میتوانید اپلیکیشن ایمپو را نصب کنید و رژیم مخصوص خود را مشاهده کنید. همچنین، ایمپو با پیش بینی زمان تخمک گذاری و یادآوری بهترین زمان برای رابطه جنسی، شانس بارداری را برای شما محاسبه میکند.
ایمپو پس از بارداری نیز شما را تنها نمیگذار و با توصیههای تخصصی، کلینیک آنلاین، تقویم بارداری، رژیم بارداری و بسیاری از امکانات دیگر مانند یک دوست و مشاور هوشمند و آگاه همراه شما است.
منابع

۲- آزمایش قبل بارداری خون است یا ادرار؟
آزمایش قبل بارداری، هم آزمایش خون و هم آزمایش ادرار را شامل میشود. تست قند خون و CBC جز آزمایشات خون هستند.
۳- آیا انجام آزمایشات پیش از بارداری الزامی است؟
بله انجام این معاینات و آزمایشات مهم است و تا حد زیادی میتواند داشتن بارداری بدون مشکل، زایمان موفق و سلامت مادر و جنین را تضمین کند.
۴- اگر نتایج آزمایشهای قبل از بارداری نشاندهنده مشکلی باشند، چه باید کرد؟
در صورت وجود هرگونه مشکل ژنتیکی و پزشکی در نتایج آزمایشها، پزشک طبق شرایط، گزینههای درمانی مناسبی را ارائه میکند.