قرص اینوزیتول چیست؟ معجزه‌ برای باروری و درمان تنبلی تخمدان

«اینوزیتول»، یک ترکیب طبیعی شبیه به قند است که ساختاری بسیار نزدیک به گلوکز دارد و بدن به طور طبیعی آن را تولید می‌کند. این ماده نقش کلیدی در ساخت غشای سلول‌ها، سیگنال‌دهی داخل سلولی، عملکرد انسولین، متابولیسم چربی‌ها و تأثیر بر انتقال‌دهنده‌های عصبی مغز دارد. 

اینوزیتول در غذاهایی مانند غلات کامل، حبوبات، آجیل، مرکبات، ذرت، سویا و گوشت یافت می‌شود. با‌این‌حال، در موارد نیاز به دوزهای بالاتر، مصرف «قرص اینوزیتول» توصیه می‌شود. این مکمل برای تنظیم هورمون‌ها، بهبود علائم سندرم تخمدان پلی‌کیستیک، تقویت تخمک‌گذاری و باروری و کاهش اختلالات خلقی بسیار مفید است.

اگر دوست دارید با «مکمل اینوزیتول»، این قهرمان ناشناخته بدن آشنا شوید، در این مقاله از ایمپو که به «قرص اینوزیتول چیست» و کاربرد‌ها، نحوه مصرف و عوارض آن می‌پردازیم، همراه ما باشید. 

اینوزیتول چیست؟ 

اینوزیتول، یک ماده طبیعی شبیه به قند است که بدن ما آن را از گلوکز می‌سازد. اگرچه این ماده به طور طبیعی در برخی مواد غذایی یافت می‌شود، با‌این‌حال، تأمین کافی این ماده در بدن از طریق رژیم غذایی می‌تواند دشوار باشد. در چنین شرایطی ممکن است پزشک مصرف مکمل اینوزیتول را توصیه کند. 

این مکمل یکی از مفید‌ترین مکمل‌ها برای سلامت قند خون، متابولیسم (چربی‌سوزی و تامین انرژی بدن)، سلامت روان، تنظیم هورمون‌ها و باروری و تولیدمثل (به‌ویژه در خانم‌ها) است. دو شکل رایج مکمل‌های اینوزیتول در بازار معمولا مایو-اینوزیتول (Myo-Inositol)، دی-کایرو-اینوزیتول (D-Chiro-Inositol) است. گاهی در برخی از انواع این مکمل‌ها، فولیک‌اسید و اینوزیتول هگزافسفات (IP-6 یا فیتات) نیز یافت می‌شود.

قرص اینوزیتول برای چیست؟ 

اینوزیتول، یک مکمل غذایی بسیار مفید برای سلامت جسم و روان است. این قرص شکل قدرتمند قرص اوابوست است و می‌تواند برای موارد زیر مفید باشد: 

• در زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) مقاومت به انسولین را کاهش دهد.

• چرخه قاعدگی را منظم کند

• تخمک‌گذاری را آسان‌تر و منظم‌تر کند

• سطح هورمون‌های آندروژن را پایین بیاورد 

• شانس بارداری طبیعی را افزایش دهد

• سلامت روان (با کاهش علائم اضطراب، افسردگی و حملات پانیک) را تقویت کند

• چربی خون را کاهش دهد 

• به چربی‌سوزی و مدیریت وزن کمک کند

در ادامه، به کاربرد‌های قرص اینوزیتول چیست، با جزئیات بیشتری می‌پردازیم.

1. قرص اینوزیتول برای تنبلی تخمدان  

اصلی‌ترین و مهم‌ترین کاربرد قرص اینوزیتول برای تنبلی تخمدان یا همان سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) است. PCOS اختلال شایعی است که زنان را در سنین باروری تحت‌تأثیر قرار می‌دهد و با علائمی مانند افزایش وزن، مشکلات خلقی، ناباروری، مشکلات پوستی و … همراه است. برای اطلاعات بیشتر در مورد علائم تنبلی تخمدان، مقاله درج شده را مطالعه کنید.

این مکمل می‌تواند حساسیت به انسولین را در زنان مبتلا به PCOS بهبود بخشد، سطح هورمون‌های آندروژن (مانند تستوسترون) را کاهش دهد و به کاهش علائمی مانند رشد بیش از حد مو و آکنه کمک کند. همچنین، برای بهبود عملکرد تخمدان‌ها، منظم‌شدن چرخه‌های قاعدگی و افزایش تخمک‌گذاری نیز مفید است. 

در اپلیکیشن جامع خود‌مراقبتی ایمپو، روتین‌های اختصاصی رژیم غذایی و سبک زندگی برای شرایط و مشکلات مختلف ارائه می‌شود. در این اپلیکیشن، می‌توانید با ثبت اطلاعات و علائم تنبلی تخمدان، رژیم غذایی و روتین شخصی‌سازی‌شده برای اصلاح سبک زندگی و بهبود علائم دریافت کنید.

2. قرص اینوزیتول برای بارداری 

اگر در حال اقدام به بارداری هستید، مصرف قرص اینوزیتول، به‌ویژه در زنان مبتلا به PCOS، با تسهیل تخمک‌گذاری و بهبود کیفیت تخمک‌ها، می‌تواند شانس تخمک‌گذاری و بارداری را افزایش دهد. مطالعات نشان می‌دهند که مصرف این مکمل همراه با قرص فولیک اسید می‌تواند با تسهیل تخمک‌گذاری، کیفیت تخمک‌ها را افزایش دهد و در نتیجه شانس بارداری طبیعی یا با کمک درمان‌های باروری مانند IVF را بالا ببرد. 

3. اینوزیتول و لاغری

اینوزیتول با کاهش حساسیت به انسولین، به بدن کمک می‌کند تا گلوکز خون را مؤثرتر استفاده کند. این ماده نقش مهمی در مدیریت سلامت متابولیک و تعادل هورمونی ایفا می‌کند؛ بنابراین می‌تواند نقش کلیدی در کاهش وزن داشته باشد. کاهش مقاومت به انسولین منجر به کاهش ذخیره چربی، کنترل بهتر قند خون و کاهش هوس‌های غذایی می‌شود. 

این مکمل، در کاهش شاخص توده بدنی (BMI)، بهبود پروفایل چربی خون (کاهش تری‌گلیسرید و گاهی کلسترول) و کمک به توزیع بهتر چربی بدن، به‌ویژه در زنان مبتلا به PCOS، مؤثر است. البته اینوزیتول جایگزین رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی نیست و تأثیر آن در ترکیب با رژیم غذایی و ورزش بیشتر دیده می‌شود.

4. اینوزیتول برای جوش و پوست

مصرف مکمل اینوزیتول می‌تواند احتمال بروز جوش‌ها را کاهش دهد و ما را به سمت داشتن پوستی صاف و سالم‌ سوق دهد. یکی از دلایل شایع ظاهر‌شدن آکنه، تولید بیش از حد چربی (سبوم) توسط پوست است. این چربی اضافی با سلول‌های مرده پوست ترکیب می‌شود و منافذ را مسدود می‌کند. مکمل اینوزیتول بر نحوه مدیریت تولید چربی توسط بدن تاثیر می‌گذارد؛ وقتی پوست چربی بیش از حد تولید نکند، منافذ تمیزتر باقی می‌مانند و در نتیجه جوش‌های کمتری ظاهر می‌شوند.

نوسانات هورمونی و ابتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک، یکی دیگر از دلایل بروز آکنه است. اینوزیتول با کاهش مقاومت به انسولین و تنظیم هورمون‌ها، التهاب را کاهش می‌دهد و پوست را شفاف‌تر می‌سازد. همچنین، این مکمل با مدیریت سیگنال‌های استرسی که یکی از علل اصلی بروز آکنه است، به داشتن ذهن آرام‌تر و در نتیجه پوست شفاف‌تر کمک می‌کند. 

5. اینوزیتول برای مردان

استرس و التهاب می‌توانند به طور قابل‌توجهی متابولیسم گلوکز، کیفیت اسپرم و باروری مردان را مختل کنند. مکمل اینوزیتول با خواص حساسیت‌زایی به انسولین، ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی که دارد، به بهبود سلامت جنسی و متابولیسم مردان کمک می‌کند. برخی فواید این مکمل برای مردان شامل:

• افزایش کیفیت اسپرم: مکمل اینوزیتول می‌تواند تحرک، غلظت و ساختار اسپرم را بهبود بخشد؛ بنابراین برای مردانی با کیفیت اسپرم پایین مفید است. مطالعات نشان می‌دهند که مصرف این مکمل تحرک کلی و پیشرونده اسپرم را به طور قابل‌توجهی افزایش داده و آسیب DNA اسپرم را کاهش می‌دهد. در مقاله تقویت اسپرم در ده روز، راهکارهای موثر را بررسی کرده‌ایم.

• بهبود باروری: نتیجه طبیعی بهبود کیفیت اسپرم، درمان ناباروری مردان است. این مکمل با تنظیم هورمون‌ها، شانس بارداری موفق را در مردان بالاتر می‌برد.

• افزایش سلامت روان: اینوزیتول با تنظیم عملکرد انتقال‌دهنده‌های عصبی در مغز، به کاهش علائم اختلالات اضطرابی کمک می‌کند و در برخی مطالعات برای افسردگی و حمله پانیک نیز مؤثر نشان داده شده است.

6. اینوزیتول و ریزش مو

اینوزیتول برای کاهش ریزش مو، به‌ویژه در موارد ناشی از عدم تعادل هورمونی مانند سندرم تخمدان پلی‌کیستیک، مفید است. این مکمل با بهبود حساسیت به انسولین، کاهش سطح هورمون‌های آندروژن (مانند تستوسترون و DHT)، تقویت فولیکول‌های مو، بهبود گردش خون پوست سر و حمایت از تولید کراتین، ریزش مو را کاهش می‌دهد. اگر به دنبال روتین مراقبت از مو هستید، مقاله درج شده را مطالعه کنید.

7. مکمل اینوزیتول برای وسواس فکری

مکمل اینوزیتول می‌تواند علائم اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) را با بهبود عملکرد انتقال‌های دهنده‌های عصبی مانند سروتونین بهبود بخشد و علائم وسواس فکری را کاهش دهد. البته این مکمل هرگز جایگزین دارو‌های روانپزشکی تجویز شده از سوی پزشک نیست و صرفا نقش مکمل دارد. 

8. اینوزیتول و دیابت بارداری و زایمان زودرس

دیابت بارداری (GD) زمانی رخ می‌دهد که سطح قند خون در دوران بارداری بیش از حد بالا باشد. این وضعیت می‌تواند عوارض متعددی در طول بارداری ایجاد کند که یکی از خطرات آن، زایمان زودرس است. مصرف مکمل اینوزیتول همراه با اسید‌فولیک در دوران بارداری می‌تواند به پیشگیری از علائم دیابت بارداری کمک کند و خطر زایمان زودرس را کاهش دهد. حتما پیش از مصرف این مکمل در دوران بارداری، با پزشک متخصص خود مشورت کنید.

9. اینوزیتول و افسردگی

افراد مبتلا به افسردگی، اغلب سطوح پایین‌تری از اینوزیتول در مغز خود دارند. به همین دلیل، مصرف مکمل این ماده می‌تواند به تعادل هورمون‌های مهم مغز، از جمله سروتونین و دوپامین، کمک کند و علائم افسردگی را بهبود بخشد. حتما پیش از شروع مصرف مکمل برای درمان افسردگی، با پزشک یا متخصص سلامت روان در اپلیکیشن ایمپو مشورت کنید.

انواع مکمل اینوزیتول چیست و چه کاربردی دارند؟

مکمل اینوزیتول انواع مختلفی دارد که به شکل‌های قرص، کپسول یا پودر در دسترس هستند. در ادامه، انواع مختلف این قرص را با جزئیات بیشتری معرفی می‌کنیم.

1. قرص اینوزیتول پلاس

کپسول اینوزیتول پلاس، یک مکمل غذایی با ترکیبی از میو-اینوزیتول و D-کایرو-اینوزیتول به همراه مواد دیگری مانند اسید‌فولیک، ویتامین D، کروم و زینک است. این قرص برای موارد زیر مفید است:

• بهبود حساسیت به انسولین

• کاهش سطح هورمون‌های آندروژن

• تنظیم چرخه قاعدگی

• تسهیل تخمک گذاری و افزایش شانس بارداری 

• کنترل قند خون 

• کاهش علائم هورمونی (آکنه، موهای زائد و افزایش وزن)

فرمولاسیون کپسول اینوزیتول پلاس یورو‌ویتال، آن را به بهترین گزینه برای زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک تبدیل می‌کند و اغلب گزینه‌ای ایمن با عوارض خفیف و نادر است. البته در برخی افراد ممکن است مشکلات گوارشی (نفخ، اسهال، حالت تهوع)، سردرد، سرگیجه، خستگی یا احساس ضعف موقت ایجاد کند.

2. مکمل مایو اینوزیتول  

کپسول مایو-اینوزیتول (Myo-Inositol)، یکی از بهترین و پرمصرف‌ترین مکمل‌های اینوزیتول است که با داشتن دوز مناسبی از ماده مایو اینوزیتول، مکمل عالی برای باروری زنان و مردان شناخته می‌شود. مایو-اینوزیتول، به‌عنوان پایه اصلی تقریبا تمام مکمل‌های اینوزیتول شناخته می‌شود. این ماده طبیعی‌ترین ایزومر اینوزیتول در بدن انسان است (بیش از ۹۰٪ اینوزیتول موجود در بافت‌ها را تشکیل می‌دهد) و بیشترین تأثیر مثبت را دارد. کپسول مایو اینوزیتول فیرهون هلث، در حمایت از چرخه قاعدگی سالم، تعادل هورمونی، تخمک‌گذاری و باروری بسیار مفید است. 

3. قرص ب کمپلکس اینوزیتول 

قرص ب کمپلکس اینوزیتول، محصولی از شرکت نیچرز پلنتی، ترکیبی از اینوزیتول به همراه ویتامین‌های کامل گروه B و کولین است. این مکمل با ترکیب اثرات ویتامین‌های گروه B (متابولیسم انرژی، کاهش خستگی، تقویت سیستم عصبی و ایمنی) و اینوزیتول (بهبود حساسیت به انسولین، تنظیم هورمون‌ها، تسهیل تخمک‌گذاری و کاهش علائم هورمونی) عمل کرده و به افزایش انرژی، بهبود خلق‌وخو، کاهش نوسانات خلقی، تقویت باروری و گاهی کمک به کنترل وزن و سلامت پوست کمک می‌کند. 

4. قرص اینوزیتول هگزا فسفات 

قرص IP6 (اینوزیتول هگزا فسفات)، یک مکمل غذایی طبیعی حاوی اینوزیتول با خواص آنتی‌اکسیدانی، ضد‌التهابی و حمایت‌کننده از متابولیسم است. این قرص می‌تواند به کاهش مقاومت به انسولین، بهبود سندرم تخمدان پلی‌کیستیک، کاهش سطح هورمون‌های آندروژن، بهبود التهاب مرتبط با PCOS و تقویت تخمدان و بارداری سریع کمک کند. هر قرص این مکمل حاوی 800 میلی‌گرم اینوزیتول هگزا فسفات است و توسط شرکت پرارین پارس تولید می‌شود.

5. اینوزیتول تری فسفات 

اینوزیتول تری فسفات (IP3)، یک پیام‌رسان ثانویه داخل سلولی است که کلسیم را از ذخایر سلول آزاد می‌کند و در سیگنال‌دهی، انقباض عضلانی، ترشح هورمون و عملکرد عصبی نقش دارد. این ماده به‌صورت قرص، کپسول یا پودر برای مصرف خوراکی در بازار در دسترس نیست. زیرا ترکیب ناپایداری دارد، در دستگاه گوارش سریع تجزیه می‌شود و نمی‌تواند به طور مؤثر در بدن جذب شود. 

6. اینوزیتول فولیک اسید 

ترکیب اینوزیتول با فولیک اسید یکی از مؤثرترین و بهترین ترکیب‌ها برای سلامت زنان است. در این نوع مکمل، خواص اینوزیتول برای تنظیم هورمون‌ها و چرخه قاعدگی و تسهیل تخمک‌گذاری و‌ بارداری، با فواید فولیک‌اسید که شامل افزایش کیفیت تخمک، حمایت از تقسیم سلولی سالم و کاهش خطر نقص لوله عصبی در جنین است، ترکیب می‌شود.

ساشه اینوفولیک از برند لو لی فارما، ترکیبی از اینوزیتول پودری و اسید‌فولیک است که جذب سریع‌تری دارد و برای افرادی که مشکل بلع قرص دارند، ایدئال است. همچنین، قرص اینوزیتول نوشا فارمد، با ترکیب مایو اینوزیتول دی‌کایرو با فولیک اسید، برای PCOS و باروری بسیار عالی است. 

با نصب اپلیکیشن ایمپو می‌توانید روتین‌های خودمراقبتی متعددی را متناسب با نشانه‌هایی که ثبت می‌کنید، دریافت کنید.

عوارض قرص اینوزیتول چیست؟ 

انواع مکمل‌های اینوزیتول معمولا عوارض جانبی جدی و خاصی ندارند، با‌این‌حال ممکن است در برخی عوارض احتمالی نادری ظاهر شوند. برای مثال، عوارض قرص اینوزیتول برای تنبلی تخمدان در بعضی افراد به‌صورت نفخ، اسهال، حالت تهوع، درد معده یا گاز بروز پیدا می‌کند که اغلب با ادامه مصرف یا کاهش موقت دوز برطرف می‌شوند. 

عوارض قرص اینوزیتول پلاس، به‌عنوان یکی از بهترین انواع این مکمل در بازار، خفیف و چندان جدی نیست. این مکمل نیز ممکن است گاهی عوارض گوارشی خفیف (نفخ، تهوع، اسهال) در ابتدای مصرف ایجاد کند، اما به دلیل فرمولاسیون متعادل، تحمل‌پذیری آن بسیار خوب است.

این در حالی است که عوارض اینوزیتول هگزا فسفات (IP6) کمی شدید‌تر است. این مکمل می‌تواند در دوزهای بالا منجر به کاهش جذب مواد معدنی (مانند آهن، کلسیم، روی و منیزیم) شود. همچنین مشکلات گوارشی و در موارد نادر کاهش فشار‌خون از دیگر عوارض احتمالی آن هستند.

بهترین زمان مصرف مکمل اینوزیتول 

زمان مصرف مکمل اینوزیتول باید از سوی پزشک تعیین شود. با‌این‌حال، معمولا توصیه می‌شود این مکمل دو بار در روز (صبح و عصر) مصرف شود. از‌آنجایی‌که نیمه‌عمر آن حدود ۵–۶ ساعت است، تقسیم دوز به جذب بهتر و اثربخشی بیشتر کمک می‌کند. برخی زنان در مورد مصرف این قرص در دوران بارداری و پریود نیز دغدغه‌هایی دارند. مصرف اینوزیتول در دوران پریود کاملا ایمن و حتی مفید است؛ زیرا به تنظیم هورمون‌ها و چرخه قاعدگی و کاهش درد و نوسانات خلقی ناشی از پریود کمک می‌کند. 

نحوه مصرف قرص اینوزیتول برای تنبلی تخمدان

نحوه مصرف اینوزیتول برای درمان سندرم تخمدان پلی‌کیستیک یا همان تنبلی تخمدان، باید از سوی پزشک تعیین شود. با‌این‌حال، معمولا ۲ تا ۴ گرم در روز (صبح و عصر)، به مدت ۳ تا ۶ ماه توصیه می‌شود. بهتر است آن را همراه با فولیک‌اسید، با آب فراوان و معده پر مصرف کنید. مکمل‌های اینوزیتول می‌توانند به شکل بخش مکمل به برنامه درمانی اضافه شوند و هرگز جایگزین داروهای پزشکی به‌عنوان سریع‌ترین درمان تنبلی تخمدان نیستند.

مصرف اینوزیتول در بارداری و شیردهی

در دوران بارداری، مصرف اینوزیتول معمولا ایمن و مجاز است و هیچ عارضه جانبی جدی برای جنین و مادر ندارد. در مورد ایمن بودن مصرف این قرص در دوران شیردهی مطالعات کافی وجود ندارد. با‌این‌حال، شیر مادر به طور طبیعی حاوی مقادیر قابل‌توجهی اینوزیتول (به‌ویژه در روزهای اول پس از زایمان) است. به همین دلیل، بسیاری از منابع مصرف این مکمل را در شیردهی نیز ایمن و حتی مفید برای مادر می‌دانند. توصیه می‌شود برای تعیین ایمن بودن و دوز مناسب مصرف (به‌ویژه در ترکیب با سایر مکمل‌ها یا داروها) حتما با پزشک متخصص زنان مشورت کنید.

سخن پایانی

اینوزیتول، یک مولکول شبه‌قندی است که نقش مهمی در تنظیم حساسیت به انسولین، تعادل هورمونی، عملکرد تخمدان‌ها و متابولیسم بدن ایفا می‌کند. این ماده به طور طبیعی در غذاهایی مانند میوه‌ها، لوبیا، غلات و آجیل وجود دارد. با‌این‌حال، ممکن است گاهی نیاز بدن به اینوزیتول بیشتر از آنچه از رژیم غذایی تأمین می‌شود باشد؛ در چنین شرایطی مصرف قرص اینوزیتول توصیه می‌شود.

این مکمل برای بهبود علائم سندرم تخمدان پلی‌کیستیک، کاهش مقاومت به انسولین، افزایش شانس تخمک‌گذاری و بارداری طبیعی و بهبود خلق‌وخو و کاهش اضطراب و افسردگی مفید است. با‌این‌حال، مکمل اینوزیتول جایگزین درمان‌های پزشکی استاندارد نیست، بلکه صرفا می‌تواند به‌عنوان مکمل حمایتی در نظر گرفته شود. حتما قبل از مصرف این مکمل با پزشک مشورت کنید، زیرا شرایط فردی (مانند داروهای مصرفی، بارداری، شیردهی یا بیماری‌های زمینه‌ای) می‌تواند بر ایمنی و دوز مناسب آن تأثیر بگذارد. 

منابع:

my.clevelandclinic.org / vinmec.com / webmd.com