پرولاکتین چیست؟ علت، علائم و عوارض پرولاکتین بالا در زنان

احتمالا نام پرولاکتین را هنگام صحبت از شیردهی شنیده‌اید؛ هورمونی که وظیفه تحریک تولید و ترشح شیر را در مادران دارد و به رشد پستان کمک می‌کند. جالب است بدانید که این هورمون در مردان هم ترشح می‌شود و بر سلامت باروری، خواب، متابولیسم بدن و میل جنسی تاثیر می‌گذارد.

البته زمانی که مقدار پرولاکتین از حد نرمال بالاتر می‌رود، پیامدهایی منفی به‌دنبال دارد؛ از تغییرات در چرخه‌های قاعدگی و مشکلات باروری تا ریزش مو و حتی سردرد.

در این مقاله ابتدا توضیح می‌دهیم که پرولاکتین چیست و سپس به‌سراغ عوارض پرولاکتین بالا در زنان و مردان می‌رویم. عدد پرولاکتین در آزمایش خون شما مهم‌تر از چیزی است که فکر می‌کنید؛ پس مطالعه این مقاله را از دست ندهید.

پرولاکتین چیست؟

پرولاکتین هورمونی پروتئینی است که سلول‌های لاکتوتروف غده هیپوفیز آن را می‌سازند و وظیفه اصلی آن تنظیم رشد بافت پستان و تحریک تولید شیر پس از زایمان است. در دوران بارداری، پرولاکتین همراه با هورمون‌های استروژن و پروژسترون به رشد و آمادگی غدد شیری مشغول می‌شوند. بعد از تولد که نوزاد سینه مادر را مک می‌زند، پرولاکتین افزایش می‌یابد تا تولید شیر ادامه پیدا کند. هورمون پرولاکتین فقط برای شیردهی نیست و عملکردهای دیگری هم دارد؛ هرچند به اندازه شیردهی شناخته‌شده نیستند. مثلاً پرولاکتین بر تنظیم کارکرد دستگاه تولیدمثل مؤثر است، در کنترل آب و نمک بدن نقش دارد، روی سیستم ایمنی اثر می‌گذارد و حتی استرس و خلق‌وخو را تنظیم می‌کند.

جالب است بدانید که هورمون TRH ترشح پرولاکتین را تحریک می‌کند و دوپامین وظیفه مهار آن را به‌عهده دارد. بنابراین زمانی که دچار افت دوپامین یا کم‌کاری تیروئید می‌شوید، سطح TRH بالا می‌رود و میزان پرولاکتین خون نیز افزایش پیدا می‌کند. در جدول زیر، کاربردهای پرولاکتین و مقدار نرمال آن را برای گروه‌های مختلف بررسی کرده‌ایم.

حالا که توضیح دادیم پرولاکتین چیست، بیایید به‌سراغ اصل مطلب برویم و علائم و عوارض پرولاکتین بالا در زنان و مردان را به‌ترتیب بررسی کنیم.

• چه مقدار پرولاکتین خطرناک است؟

عدد پرولاکتین زمانی خطرناک تلقی می‌شود که به بالای ۱۰۰ یا ۲۰۰ نانوگرم بر دسی‌لیتر برسد؛ زیرا این مقادیر معمولا نشانه وجود یک اختلال در غده هیپوفیز(مرکز فرماندهی هورمون‌ها) است که باید سریعا درمان شود. خطر واقعی زمانی است که این عدد بالا بماند و همراه با علائم بالینی آزاردهنده باشد. بنابراین، اگر عدد آزمایش شما از حد نرمال فراتر رفت و با علائم بالینی تکرار شونده و مداوم همراه بود، باید برای بررسی علت اصلی و درمان قطعی پرولاکتین بالا به پزشک مراجعه کنید.

• آیا پرولاکتین بالا خطرناک است؟

پرولاکتین بالا در صورتی خطرناک است که برای مدت طولانی درمان نشود و بدون کنترل بماند. اگرچه این مشکل یک خطر بسیار جدی برای ادامه زندگی محسوب نمی‌شود، اما اثرات آن بر کیفیت زندگی، قدرت باروری و سلامت استخوان‌ها مشهود است و نیاز به درمان دارد.

عوارض پرولاکتین بالا در زنان چیست؟

«عوارض پرولاکتین بالا در زنان» فقط به مشکلات قاعدگی و باروری محدود نمی‌شود، بلکه روی سلامت عمومی هم تأثیر می‌گذارد. مهم‌ترین عوارض بالا بودن هورمونی شیردهی عبارتند از:

• افت سطح استروژن و بروز مشکلاتی مثل خشکی واژن و گرگرفتگی

• قطع قاعدگی یا آمنوره

• آکنه، خشکی و نازکی پوست

• افزایش ریسک شکستگی استخوان‌ها

• اختلال در چرخه قاعدگی و تخمک‌گذاری

• ناباروری و دشواری در بارداری

• ترشح غیر طبیعی شیر از سینه

• کاهش میدان بینایی یا تاری دید

• تغییرات خلق‌وخو، خستگی و مشکلات تمرکز

• افزایش وزن و مشکلات متابولیکی

لازم به ذکر است که پرولاکتین بالا می‌تواند به صورت غیر مستقیم باعث ریزش مو یا کاهش فاز رشد مو شود. در مقاله ریزش مو هورمونی بیشتر به این موضوع پرداخته‌ایم.

عوارض پرولاکتین بالا در زنان باردار چیست؟

در دوران بارداری، افزایش سطح پرولاکتین برای آماده‌سازی بدن و ورود به مرحله شیردهی ضروری و طبیعی است. هرچند در بعضی موارد، افزایش غیرطبیعی این هورمون عوارضی را برای زنان باردار به‌همراه دارد:

• اختلال در تنظیم هورمون‌های بارداری

• افزایش احتمال سقط جنین

• افزایش فشار خون و آسیب به ارگان‌های مادر

• رشد تومور در هیپوفیز و بروز سردرد و اختلالات بینایی

• تأثیر منفی بر سلامت استخوان‌ها

• تأثیر منفی بر رشد طبیعی جنین

عوارض پرولاکتین بالا در دختر مجرد و کودکان چیست؟

عوارض پرولاکتین بالا در دخترمجرد و کودکان بیشتر به مشکلات بلوغ و به‌خصوص تاخیر در بلوغ جنسی برمی‌گردد و شامل موارد زیر می‌شود:

• اختلال در رشد قد و توده استخوانی

• تاخیر در ورود به مراحل ثانویه جنسی (رشد سینه، موهای زائد زیربغل و ناحیه تناسلی)

• پریود نامنظم یا قطع پریود

• ترشح شیر از سینه‌ها

• سردرد و مشکلات بینایی

• تغییر خلق‌وخو

• اختلالات خواب و تمرکز

عوارض پرولاکتین بالا در خانم‌های مجرد

پرولاکتین بالا در خانم‌های مجرد می‌تواند باعث نامنظمی یا قطع قاعدگی، کاهش میل جنسی و خشکی واژن شود. بعضی افراد هم ممکن است ترشح شیر از سینه را بدون بارداری یا شیردهی تجربه کنند. افزایش پرولاکتین همچنین می‌تواند فرایند تخمک‌گذاری را مختل کند و باروری را تحت‌تأثیر قرار دهد.

در خانم‌هایی که سن بالاتری دارند و در سال‌های نزدیک به یائسگی هستند، افزایش پرولاکتین می‌تواند به کاهش هورمون‌های جنسی و کاهش تراکم استخوان منجر شود. اگر آزمایش داده‌اید و پرولاکتین از حد طبیعی بالاتر است، برای بررسی علت زمینه‌ای و شروع درمان با پزشک مشورت کنید.

عوارض پرولاکتین بالا در مردان چیست؟

پرولاکتین بالا در مردان همواره با کاهش تستوسترون مزمن در ارتباط است و عوارض زیر را برای این دسته از افراد ایجاد می‌کند:

• کاهش موهای بدن و صورت

• کاهش توده و قدرت عضلانی

• کاهش حجم و کیفیت اسپرم

• افزایش احتمال ناباروری مردان

• کاهش تحریک هورمون‌ها و ترشحات جنسی

• بزرگ شدن سینه‌ها (ژنیکوماستی)

• فشار بر اعصاب بینایی و سردرد

• کاهش تراکم و پوکی استخوان

پرولاکتین بالا نشانه چیست؟ (علت پرولاکتین بالا)

پرولاکتین بالا نشانه چیست و چرا مقدار پرولاکتین در بدن بالا می‌رود؟ پرولاکتین بالا به‌خودی‌خود نشانه یک بیماری نیست؛ بلکه با نشانه‌های دیگر همراه می‌شود و خبر از وضعیتی می‌دهد که نیاز به پیگیری دارد. در جدول زیر، این علائم و دلایل احتمالی را بررسی کرده‌ایم.

در ادامه، به بررسی مهم‌ترین دلایل و علت پرولاکتین بالا می‌پردازیم:

۱. تومورهای هیپوفیز

تومورهای غیرسرطانی هیپوفیز شایع‌ترین دلیل پرولاکتین بالا هستند و تولید این هورمون را به‌طور غیرعادی در مغز افزایش می‌دهند. همچنین اگر به مسیرهایی که دوپامین را به هیپوفیز منتقل می‌کنند آسیبی وارد شود، ترشح پرولاکتین بدون کنترل بالا می‌رود.

۲. اختلالات تیروئیدی

پرولاکتین بالا می‌تواند نشانه کم‌کاری تیروئید باشد. وقتی مقدار هورمون‌های تیروئیدی در بدن پایین باشد، میزان TRH (هورمون آزاد کننده تیروئید) بیشتر می‌شود که محرک ترشح پرولاکتین است.

۳. بیماری‌های کلیوی و کبدی

دفع یا متابولیسم هورمون پرولاکتین در بیماری‌های مزمن کلیه و کبد مختل می‌شود. نتیجه این اختلال، تجمع پرولاکتین در خون و افزایش غیرعادی آن است، بنابراین هورمون پرولاکتین بالا می‌تواند نشانه مشکلات کلیوی یا کبدی باشد.

۴. تنبلی تخمدان(PCOS)

در بسیاری از موارد، پرولاکتین بالا در زنان نشانه سندرم تخمدان پلی‌کیستیک(PCOS) است؛ چرا که عدم تعادل استروژن در این بیماران بر سطح هورمون پرولاکتین اثر می‌گذارد.

۵. سندرم کوشینگ(پرکاری غدد فوق کلیوی)

این بیماری زمانی رخ می‌دهد که بدن بیش از حد هورمون کورتیزول(کورتون) تولید می‌کند. این اختلال باعث تغییر در کل سیستم هورمونی شده و می‌تواند سطح هورمون پرولاکتین را نیز از حالت طبیعی خارج کند.

۶. پدیده ماکروپرولاکتین

گاهی در آزمایش خون، عدد پرولاکتین بالا گزارش می‌شود اما فرد هیچ علامتی ندارد. در این شرایط سیستم ایمنی بدن به اشتباه مولکول‌های پرولاکتین را به هم می‌چسباند(ماکروپرولاکتین). این هورمون‌های به هم چسبیده به دلیل اندازه بزرگ، توانایی خروج از رگ‌های خونی را ندارند. بنابراین، با وجود اینکه در آزمایش دیده می‌شوند اما عملا در بدن بی‌اثر هستند و خطر محسوب نمی‌شوند.

چه چیزهایی باعث بالا رفتن پرولاکتین می‌شود؟

علاوه بر بیماری‌های زمینه‌ای، برخی عوامل بیرونی، سبک زندگی و محرک‌های فیزیکی نیز مستقیما باعث افزایش سطح هورمون پرولاکتین می‌شوند:

۱. مصرف بعضی داروها

مصرف داروهایی که اثر کنترل‌کننده دوپامین را کاهش دهند یا میزان این هورمون را کم کنند، باعث افزایش پرولاکتین می‌شود. بعضی از داروهای کنترل فشار خون و ضد تهوع این تاثیر را می‌گذارند. همچنین، داروهای ضد افسردگی و تشنج و قرص‌های ضد بارداری که حاوی استروژن هستند، از شایع‌ترین علل دارویی در پرولاکتین بالا به شمار می‌روند.

۲. آسیب فیزیکی قفسه سینه

هر نوع تحریک شدید اعصاب دیواره قفسه سینه می‌تواند به مغز دستور ترشح پرولاکتین بدهد. این تحریکات به دلیل شکستگی دنده یا جناغ سینه، جراحی‌های این ناحیه و یا حتی بیماری زونا(به خصوص اگر دانه‌های پوستی روی سینه باشند) اتفاق می‌افتد.

۳. عوامل فیزیولوژیک گذرا

اتفاقات فیزیولوژیک طبیعی مثل اقدام به بارداری، شیردهی و تحریک نوک پستان باعث افزایش موقت ترشح پرولاکتین می‌شوند. حتی مواردی مثل استرس شدید، خواب زیاد یا ورزش سنگین که ارتباطی به شیردهی و بارداری ندارند نیز می‌توانند علت پرولاکتین بالا باشند.

۴. رژیم غذایی و گیاهان دارویی

مصرف بیش‌ازحد مواد غذایی و نوشیدنی‌های زیر باعث باعث بالا رفتن پرولاکتین می‌شود:

• الکل

• نوشیدنی‌های کافئین‌دار

• غذاهای پرنمک

• خوراکی‌های بسیار شیرین

• محصولات کنسرو شده

• سوسیس و کالباس

• بعضی میوه‌ها مثل زردآلو و زغال‌اخته

• بعضی گیاهان مثل رازیانه و شنبلیله

• گوشت قرمز چرب

• غلات تصفیه‌شده مثل نان سفید و بیسکوییت

• گوشت‌ها و محصولات دودی

بهتر است کسانی که پرولاکتین بالا دارند، این مواد غذایی را به‌صورت محدود مصرف کنند و بیشتر به‌دنبال یک رژیم غذایی متعادل و سرشار از سبزیجات، میوه‌ها و پروتئین‌های بدون چربی باشند.

۵. شرایط مرتبط با سبک زندگی

پرولاکتین همیشه به‌خاطر بیماری بالا نمی‌رود. رابطه جنسی و ارگاسم، تحریک یا فشار زیاد سینه، ورزش شدید، مصرف یک وعده غذایی پر پروتئین و حتی استرس هنگام نمونه‌گیری می‌توانند سطح پرولاکتین را به‌طور موقت افزایش دهند.

سطح پرولاکتین در خواب افزایش پیدا می‌کند؛ بنابراین نمونه‌گیری بلافاصله بعد از بیداری ممکن است عدد بالاتری در نتیجه آزمایش نشان دهد. این افزایش‌ها معمولاً خفیف و موقتی هستند و نتیجه کمی بالاتر از حد معمول لزوماً به‌معنای وجود بیماری نیست.

علائم پرولاکتین بالا در زنان و مردان

علائم پرولاکتین بالا در زنان و مردان چیست؟ ابتدا به این سؤال پاسخ می‌دهیم و سپس به‌سراغ سایر گروه‌های سنی می‌رویم.

علائم پرولاکتین بالا در زنان

پرولاکتین بالا در زنان معمولا با علائم زیر مشخص می‌شود:

• پریود نامنظم و طولانی یا کوتاه شدن چرخه پریود

• عقب افتادن پریود

• تولید ناخواسته شیر (خارج از زمان بارداری و شیردهی)

• کاهش قدرت باروری به‌خاطر اختلال در تخمک‌گذاری

• کاهش میل جنسی

• خشکی واژن و درد هنگام رابطه جنسی (سکس دردناک)

• کاهش تراکم استخوان

• سردرد و مشکلات بینایی (در صورت رشد تومور در هیپوفیز)

شما می‌توانید علائم خود را به صورت روزانه در اپلیکیشن ایمپو ثبت کنید تا علائم پر تکرار خود را در گزارش سلامت ایمپو مشاهده کنید. این گزارش به تسریع روند تشخیص و درمان بسیاری از بیماری‌ها کمک می‌کند. همچنین، می‌توانید در بخش کلینیک سلامت ایمپو از دکتر زنان آنلاین یا دکتر مامایی آنلاین مشورت بگیرید. امکان مشاوره فوری را در کلینیک ایمپو برایتان فراهم کرده‌ایم تا هرچه سریع‌تر به پاسخ سؤالات و راهکارهای درمانی برسید.

در کلینیک ایمپو؛

با پزشک متخصص زنان به اندازه یک کلیک فاصله داری

دانلود کلینیک ایمپو

علائم پرولاکتین بالا در مردان

مردانی که درگیر پرولاکتین بالا هستند، اغلب علائم زیر را تجربه می‌کنند:

• اختلال نعوظ

• کاهش میل جنسی

• کاهش تولید تستوسترون

• رشد غیرعادی سینه‌ها

• کاهش کیفیت یا تعداد اسپرم

• کاهش تراکم استخوان

• سردرد و مشکلات بینایی (در صورت رشد تومور در هیپوفیز)

علائم پرولاکتین بالا در دختر مجرد و کودکان

پرولاکتین بالا در دختر مجرد و کودکان با نشانه‌های زیر قابل تشخیص است:

• تأخیر در بلوغ

• شروع نشدن پریود در سن عادی و قاعدگی نامنظم

• ترشح شیر از سینه‌ها (خارج از بارداری یا شیردهی)

• کاهش تراکم استخوان

• سردرد و مشکلات بینایی (در صورت رشد تومور در هیپوفیز)

اگر نمی‌دانید بهترین سن شروع پریودی و بهترین سن بلوغ دختران چه زمانی است، می‌توانید مقاله آن را مطالعه کنید.

درمان خانگی پرولاکتین بالا چیست؟

درمان خانگی پرولاکتین بالا به‌عنوان روش مکمل استفاده می‌شود و نه جایگزین درمان پزشکی. این نوع درمان بیشتر به‌معنای تغییر سبک زندگی و مصرف مواد ارگانیکی است که به کاهش سطح پرولاکتین کمک می‌کنند و شامل موارد زیر می‌شود:

• کاهش استرس با روش‌هایی مثل مدیتیشن، یوگا و تمرینات ذهن‌آگاهی

• خواب کافی و باکیفیت (بین ۷ تا ۹ ساعت)

• مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین B۶، زینک و چربی‌های سالم

• کاهش مصرف کافئین، قند مصنوعی و لبنیات زیاد

• ورزش منظم ولی نه بیش‌ازحد سنگین

• پرهیز از تحریک یا فشار مکرر روی سینه و نوک سینه

• پرهیز از ورزش‌های بسیار شدید و فرسایشی

بعضی منابع طب سنتی می‌گویند که مصرف زنجبیل سطح پرولاکتین را کاهش می‌دهد، اما مطالعات علمی این ادعا را تأیید نکرده‌اند. مصرف روزانه زنجبیل برای بیشتر افراد بی‌خطر و مفید است، اما تأثیری بر کاهش پرولاکتین ندارد. اگر داروهای رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنید، برای استفاده از زنجبیل با پزشک مشورت کنید.

درمان پرولاکتین بالا در طب سنتی

درمان پرولاکتین بالا با روش‌های طب سنتی بیشتر با مصرف دمنوش‌های گیاهی مانند گیاهانی مثل پنج‌انگشت، گل‌گاوزبان و اسطوخودوس انجام می‌شود. استفاده از ترکیب سیاه‌دانه و عسل، جوشانده برگ گردو، زنجبیل یا زنیان هم توصیه می‌شود. البته بهتر است قبل از اینکه به‌سراغ درمان پرولاکتین بالا با طب سنتی بروید، حتما با پزشک متخصص مشورت کنید؛ به‌ویژه اگر داروهای دیگری مصرف می‌کنید. لازم به ذکر است که درمان‌های سنتی مورد تاید پزشک متخصص ایمپو نیست و باید حتما قبل از انجام این روش‌ها با پزشک خود مشورت کنید.

درمان پرولاکتین بالا در زنان و مردان

مشابه سایر اختلالات هورمونی، درمان پرولاکتین بالا نیز به علت افزایش این هورمون بستگی دارد. اگر افزایش پرولاکتین خفیف، موقتی یا بی‌علامت باشد، ممکن است نیازی به درمان مستقیم وجود نداشته باشد.

۱. داروهای آگونیست دوپامین

اگر پرولاکتین بالا به‌دلیل پرولاکتینوما یا بدون علت مشخص باشد، داروهای آگونیست دوپامین مثل کابرگولین و بروموکریپتین از درمان‌های اصلی هستند. این داروها ترشح پرولاکتین را کاهش می‌دهند و در صورت وجود پرولاکتینوما، معمولاً به کوچک‌شدن تومور نیز کمک می‌کنند. کابرگولین در بسیاری از موارد به‌خاطر اثربخشی و تحمل راحت‌تر بدن به‌عنوان گزینه اول مطرح می‌شود.

۲. درمان بر اساس علت زمینه‌ای

اگر افزایش پرولاکتین ناشی از بیماری یا داروی خاصی باشد، درمان علت زمینه‌ای سطح پرولاکتین را به حالت طبیعی برمی‌گرداند. مثلاً اگر دچار کم‌کاری تیروئید شده باشید، درمان با هورمون تیروئید باعث کاهش پرولاکتین نیز می‌شود. اگر افزایش پرولاکتین به‌خاطر مصرف یک دارو باشد، پزشک دوز دارو را در صورت امکان تغییر می‌دهد یا داروی دیگری را جایگزین می‌کند.

۳. جراحی پرولاکتینوما

پرولاکتینوما در اکثر مواقع با دارو بهبود پیدا می‌کند. جراحی زمانی مطرح می‌شود که بیمار به دارو پاسخ مناسبی ندهد، دارو را تحمل نکند یا تومور با وجود درمان دارویی همچنان باعث مشکلاتی مانند اختلال بینایی شود. جراحی پرولاکتینوما معمولاً از طریق بینی و با روش ترانس‌اسفنوئیدال انجام می‌شود.

۴. پرتودرمانی

پرتودرمانی به‌ندرت برای پرولاکتینوما استفاده می‌شود. این روش بیشتر زمانی مطرح می‌شود که تومور به درمان دارویی و حتی جراحی پاسخ مناسبی نداده باشد؛ بنابراین پرتودرمانی برای بیشتر افراد مبتلا به پرولاکتین بالا کاربرد ندارد.

لازم به ذکر است که روش درمان پرولاکتین بالا در خانم‌های مجرد هم براساس علت افزایش پرولاکتین و شرایط فرد تعیین می‌شود و ارتباطی با وضعیت تاهل شخص ندارد. اگر دختر مجرد دچار نامنظمی یا قطع قاعدگی، ترشح شیر از سینه یا علائم دیگر ناشی از پرولاکتین بالا باشد، پزشک ابتدا علت را بررسی می‌کند و در صورت نیاز به‌سراغ درمان‌هایی مثل آگونیست‌های دوپامین می‌رود. در مواردی که پرولاکتین بالا ناشی از کم‌کاری تیروئید یا مصرف دارو باشد، درمان علت زمینه‌ای در اولویت قرار می‌گیرد.

درمان پرولاکتین بالا چقدر طول می‌کشد؟

بعد از شروع مصرف داروهای آگونیست دوپامین، کاهش سطح پرولاکتین بعد از دو تا سه هفته رخ می‌دهد. البته کوچک شدن تومور مغزی (پرولاکتینوما) از چند هفته تا چند ماه زمان می‌برد. عملکرد جنسی در مردان و نظم سیکل قاعدگی در زنان هم طی چند ماه بهبود می‌یابد.

معمولا بعد از حدود دو سال درمان، می‌توانید مصرف دارو را قطع کنید؛ البته بعد از اینکه پزشک مطمئن شود هیچ توموری وجود ندارد و سطح پرولاکتین نرمال است. همچنین بهتر است معاینات دوره‌ای را به‌موقع انجام دهید تا از عود کردن مجدد تومور جلوگیری کنید.

روش‌های تشخیص پرولاکتین بالا

آزمایش پرولاکتین برای اندازه‌گیری مقدار این هورمون در خون انجام می‌شود و زمانی لازم است که با علائمی مثل قاعدگی نامنظم، قطع پریود، ناباروری، ترشح غیر طبیعی شیر از سینه، اختلال در عملکرد جنسی و سردرد همراه با مشکلات بینایی مواجه شده‌اید.

اگر نتیجه آزمایش افزایش هورمون را تایید کند، پزشک از شما می‌خواهد آزمایش‌های تکمیلی یا تصویربرداری انجام دهید تا علت اصلی را پیدا کند. انتخاب روش‌هایی که در ادامه معرفی می‌کنیم، به میزان افزایش پرولاکتین، سایر علائم فرد و احتمال وجود بیماری‌های زمینه‌ای بستگی دارد.

۱. آزمایش خون پرولاکتین

آزمایش خون اولین و مهم‌ترین روش تشخیص و اندازه‌گیری سطح پرولاکتین در خون است. اگر افزایش سطح پرولاکتین خفیف باشد، معمولاً پزشک از شما می‌خواهد آزمایش را تکرار کنید؛ چون استرس هنگام نمونه‌گیری، ورزش و تحریک سینه از جمله عواملی هستند که باعث افزایش موقتی پرولاکتین می‌شوند و روی نتیجه آزمایش اثر می‌گذارند.

۲. بررسی ماکروپرولاکتین

گاهی نتیجه آزمایش خون نشان می‌دهد که پرولاکتین بالاست، اما فرد علائم مشخصی ندارد. پزشک در این شرایط احتمال ماکروپرولاکتین را بررسی می‌کند. در این آزمایش، نمونه خون با ماده‌ای به نام PEG بررسی می‌شود تا نشان دهد پرولاکتین اندازه‌گیری‌شده از نوع ماکروپرولاکتین است یا خیر. این نوع پرولاکتین معمولاً فعالیت زیستی کمی دارد و تشخیص آن از انجام بررسی‌های غیرضروری جلوگیری می‌کند.

۳. آزمایش‌های بررسی علت پرولاکتین بالا

اگر افزایش پرولاکتین تأیید شود، پزشک برای تشخیص علت زمینه‌ای از شما می‌خواهد آزمایش‌های دیگری انجام دهید؛ مثل تست بارداری، TSH و هورمون تیروئید، بررسی عملکرد کلیه، هیپوفیز و سایر هورمون‌های جنسی. بررسی داروهای مصرفی هم بخش مهمی از فرایند تشخیص است؛ به‌خصوص بعضی داروهای ضدروان‌پریشی، ضدافسردگی و ضد تهوع که باعث افزایش پرولاکتین می‌شوند.

۴. انجام MRI هیپوفیز

این روش زمانی تجویز می‌شود که پزشک در مرحله اول نتواند علت مشخصی برای افزایش پرولاکتین پیدا کند یا احتمال وجود تومور هیپوفیز وجود داشته باشد. MRI هیپوفیز برای بررسی پرولاکتینوما و سایر ضایعات ناحیه هیپوفیز کاربرد دارد و البته بعد از رد دلایل شایع‌تر پرولاکتین بالا انجام می‌شود.

۵. بررسی میدان بینایی

اگر MRI وجود تومور بزرگ هیپوفیز یا فشردگی مسیر بینایی را نشان دهد، ممکن است پزشک از شما بخواهد آزمایش میدان بینایی انجام دهید. این آزمایش مشخص می‌کند که آیا تومور بر بینایی فرد تاثیر گذاشته است یا خیر. این بررسی به‌خصوص در تومورهایی که به عصب بینایی نزدیک هستند، بسیار اهمیت دارد.

پرولاکتین پایین نشانه چیست و چه علائم و عوارضی دارد؟

پرولاکتین پایین اغلب علامت خاصی ندارد و در مقایسه با پرولاکتین بالا خیلی کمتر در بین افراد دیده می‌شود. پرولاکتین پایین عدد ثابتی به‌عنوان یک شاخص جهانی ندارد، اما معمولاً به زمانی گفته می‌شود که مقدار این هورمون کمتر از حدود ۴ نانوگرم در میلی لیتر باشد.

پرولاکتین پایین در زنان و مردان به‌دلایلی مثل اختلال عملکرد غده هیپوفیز، جراحی، تومور یا پرتودرمانی هیپوفیز، بیماری‌های زمینه‌ای و مصرف داروهای حاوی دوپامین رخ می‌دهد. ممکن است در زنان با کاهش تولید شیر پس از زایمان یا مشکلات قاعدگی همراه باشد و در مردان گاهی با کاهش میل جنسی یا اختلالات هورمونی دیده می‌شود.

درمان پرولاکتین پایین با توجه به علت زمینه‌ای آن انجام می‌شود و داروی مشخصی برایش وجود ندارد. مثلاً اگر به‌خاطر مصرف یک داروی هورمونی دچار پرولاکتین پایین شده باشید، پزشک آن دارو را تغییر می‌دهد. اگر پای اختلال هیپوفیز یا سایر مشکلات هورمونی در میان باشد، باید برای درمان تخصصی بیماری اصلی اقدام کنید.

سخن پایانی

در این مقاله گفتیم «پرولاکتین چیست» و توضیح دادیم که این هورمون وظایف مهمی را مثل تولید شیر، تنظیم چرخه قاعدگی، باروری، عملکرد جنسی و سلامت استخوان به‌عهده دارد. البته افزایش بیش‌ازحد آن در خون نرمال نیست و عوارضی را مثل بی‌نظمی در قاعدگی، کاهش میل جنسی، ناباروری و تأخیر در بلوغ به‌همراه می‌آورد که نیاز به درمان و مصرف دارو دارد.

اپلیکیشن ایمپو یک ابزار جامع برای پیگیری وضعیت سلامتی است که به شما کمک می‌کند تا تغییرات جسمی و روحی را از طریق ثبت علائم روزانه دنبال کنید. با ایمپو می‌توانید الگوهای بدنی را بهتر درک و مشاهده کنید و سریع‌تر متوجه نشانه‌های غیرمعمول شوید. امکان تنظیم گزارش سلامت دوره‌ای برای دکتر آنلاین نیز در ایمپو فراهم است تا با درمان به‌موقع، کیفیت زندگی‌تان را از همیشه بالاتر ببرید.

گزارش سلامت ایمپو

به تشخیص عفونت، پریود نامنظم، تنبلی تخمدان و بسیاری از بیماری‌ها کمک می‌کنه

دانلود اپلیکیشن ایمپو

منابع

Mayo Clinic / Barrow Neurological Institute / Yale Medicine / Cleveland Clinic / Teach Me Physiology